Azərbaycan Gənc Mübarizlər Təşkilatından dəstək
Bildiyimiz kimi "II Qarabağ müharibəsi" dövründə ön cəbhənin əsas qəhrəmanı əsgərlərimiz kimi informasiya müharibəsinin də öz qəhrəmanları oldu. "Azərbaycan Gənc Mübarizlər Təşkilatı" və təşkilatın əməkdaşları da onlardandır. "Azərbaycan Gənc Mübarizlər Təşkilatı" sentyabr ayının 18-də Bakı Mühəndislik Universitetinin tələbəsi Hilal Müşviq oğlu Məmmədov tərəfindən yaradılmışdır. Təmənnasız fəaliyyət göstərən bu təşkilatın əsas məqsədi gənclərdə vətənpərvərlik hissini hər daim yüksək tutmaq, dövlətə qarşı olan informasiya təxribatılarına qarşı mübarizə aparmaq, şəhidlərimizin və qazilərimizin qəhrəmanlığını təbliğ etmək, dövlətimizin səsini gənc nəsil ilə birlikdə dünyaya çatdırmaqdır. Vətən müharibəsi başladığı ilk gündən "Azərbaycan Gənc Mübarizlər Təşkilatı"nın 3 əsas məqsədi oldu:

1. İnformasiya müharibəsində düşmənə qalib gəlmək ;

2. Gənclərdə vətənpərvərlik ruhunu daha da artırmaq;

3. Hərbiçilərimizə dəstək olmaq;

"Azərbaycan Gənc Mübarizlər Təşkilatı" düşmənə, onun tərəfdaşlarına məxsus bir çox təxribat yönümlü sayt və səhifələri ələ keçirmiş, dünya ictimaiyyətinə dəqiq və həqiqi informasiyalar ötürmüşdür. Dünyaya Azərbaycan həqiqətlərini çatdırmaq üçün üzvləri və idarəçiləri ilə birlikdə sosial şəbəkələrdə xarci dillərə tərcümə edilmiş mətnlər vasitəsilə #KarabakhisAzerbaijan  #Stoparmenianagression #PrayforGanja #PrayforBarda həştagları və bənzər həştaglarla onlayn yürüşlər keçirmişlər. Əlavə olaraq, təşkilat üzvləri arasında dəfələrlə əsgərə yardım kompaniyaları təşkil edilmiş, ön cəbhədəki əsgərlərə göndərilmişdir. Təşkilat bu və bu kimi fəaliyyətləri hələ də davam etdirməkdədir.
Две  картины Кельбаджара
[i]События последних дней не оставляет равнодушным никого. Сегодня предлагаем вашему вниманию размышления нашего нового автора—Гариба Габибова. Впервые боль Карабаха он почувствовал 27 лет назад, когда все родственники по отцовской линии стали беженцами в собственной стране. Потом их переименуют на «перемешенные лица», но им от этого отнюдь не стало легче. Эта трагедия длилась почти три десятилетия. До тех пор, пока не началось освобождение оккупированных территорий. Предлагаемый материал отражает взгляд на две картины переселения. /i]
İlham Əliyev Azərbaycanın hüquqlarını Qarabağda tam təmin etdi
Bu günlərdə Azərbaycanın həm müstəqillik, həm də bütövlükdə dövlətçilik tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri baş verdi.

30 ilə yaxındır işğal altında olan torpaqlarımız ordumuz tərəfindən cəmi 44 gün ərzində azad olundu, təcavüzkar Ermənistan kapitulyasiya bəyanatını imzalamağa məcbur edildi. Tarixə səs salan bu sənəd Azərbaycanın Ermənistan üzərində qalibiyyətini rəsmiləşdirən hüquqi akt oldu.
YELƏ BİR SÖZ SÖYLƏMİŞDİM, SƏNƏ BİR ŞEY DEMƏDİ?
Üfüqdə axşam qürubu
Baxan gözdən yaş istəyir...
Bəlkə qürbətlər, qəribi
Özünə yoldaş istəyir...


MƏMMƏD İSMAYIL-81.
QARAÇÖP MAHALINDAN QARABAĞA.... SİZƏ QURBAN!!!- -VİDEO - Eksklüziv

Əsgərlərimizə qoç-qoyunlar qurbanı... 600 baş dan ibarət sürü orduda savaşan Azərbaycan əsgərinə qurban olaraq göndərildi! Bu aksiyaya imza atan qaraçöplülər isə, buna yardim deməyin deyir. Bu əsgərlərimizə sovqatimiz, hədiyyəmizdir! Canını ortaya qoyana hər şey qurban!

Və bu nə ilk, nə son yardımdır.
Kadırov Makrona qarşı mövqeyinə görə vəzifədən getməyə hazıram deyib
Çeçenistan prezidenti Fransada Məhəmməd peygəmbərin karikaturasının göstərilməsi, prezidentiin müsəlman dininə ironiya ilə yanaşmasını kəskin təndiq edərək, Makronu terrorçuların llideri adlandırıb. Kadırovun bu mövqeyi RF prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskovu yumşaq desək qəzəbləndirib. O da öz növbəsində Rusiyanın xarici siyasətini subyekt (Çeçenistan nəzərdə tutulur) başçısı deyil , ölkə prezidenti müəyyən edir-deyib.

МЫ ВОЗВРАЩАЕМСЯ...

[i]Мы возвращаемся домой.
Конечно, нас уже "заждались"...
Они "немножко задержались"
В земле, не ставшей им родной.

Багаутдин Аджаматов:  "Мы не можем быть равнодушным к событиям, происходящим в Карабахе"
"Война - это варварство, когда нападают на мирного соседа, но это священный долг, когда защищают родину" - эти слова принадлежат известному французскому писателю Ги де Мопассану. Очень верные, правильные слова. Никому не пожелаешь войны и того горя, который она несёт.

Мусульманская Умма - это единый организм, одно тело. Боль в одном месте отдается повсеместно. Мы не можем быть равнодушными к событиям, происходящим в Карабахе, где азербайlжанский народ ведёт справедливую, священную борьбу за освобождение своей родины от оккупации, за восстановление территориальной целостности. Мы не желаем горя никому, какого бы он вероисповедания или национальности он ни был. Мы за справедливое решение любых вопросов на основе норм международного права. Мы за мир и братство всех народов мира. Если бы на нашу страну напал враг и занял 20 процентов территории, а на наши действия по изгнанию врага вдруг зазвучат призывы о необходимости прекратить огонь, не изгонять врага, как бы мы на это отреагировали?!

Согласно хадису пророка Мухаммада ( мир ему ), "Лучшее оружие мусульманина - это дуа". Я призываю всех в своих мольбах - дуа обратиться к Всевышнему Аллаху за братьев мусульман - азербайджанцев и всех мусульман, которые сегодня оказались в тяжёлом положении. Пусть Аллах даст облегчение всем, кто в этом нуждается, пусть укрепит иман в наших сердцах, укрепит братскую дружбу между всеми народами мира. Амин
К МАТЕРЯМ ВСЕГО МИРА!
ОБРАЩЕНИЕ

В связи с последними событиями в мирном городе Гянджа, и других, не входящих в зону боевых действий населенных пунктах Республики Азербайджан, мы – азербайджанские женщины, призываем матерей всего мира поднять свой голос в защиту прав мирного населения и детей, подвергшихся агрессии со стороны вооруженных сил республики Армения!
Президенту России В. В. Путину!
Многоуважаемый Владимир Владимирович! Мне 61 год. Педагог, доктор филологических наук. Больше 40 лет своей жизни посвятил изучению и пропаганде русского языка, русской литературы и культуры, и сейчас продолжаю это дело. Вы прекрасно знаете, каково в принципе отношение и сегодня в Азербайджане к русским и к другим национальностям. Мы никогда их не считали чужими, это наши полноправные братья и сёстры. Мультикультурализм и толерантность - это характерные компоненты азербайджанской политики. Азербайджан никогда не хотел и сейчас не хочет войны, однако 30-летнее сохранение наших земель под аккупацией Арменией, невыносимая жизнь больше одного миллиона беженцев из тех территорий, равнодушное отношение к этому международных организаций, непризнание принятых ООН резолюций по этому вопросу Арменией, последние провокации Армении не в Карабахе, а в приграничных с ней районах, смерть множества военных и мирных людей переполнили чашу терпения Азербайджана и заставили его встать на защиту своей Родины, начать контрнаступление и освободить свои земли от агрессоров.

В ответ на это сегодня вместо того чтобы сражаться по-мужски на поле боя с нашими военными, вооруженные силы Армении подвергают ракетному обстрелу города и деревни Азербайджана, погибают мирные люди, невинные дети, женщины, старики, сотни раненых. Зачем всё это, за что умирают люди? Владимир Владимирович, вы прекрасно знаете, на чьей стороне справедливость,истина! Вы можете остановить эту войну, вы хорошо знаете, что руководство Армении Вас, Россию хочет привлечь к этой войне. Тогда начнётся, чёрт знает что. Пусть Армения выполнит резолюции ООН! Пусть срочно выйдут из нашего Карабаха! Ведь и без того мы дали им очень много из своих земель. Пусть живут там на здоровье!. Им не жалко своего народа, ведь их и так мало, а понесли уже много тысяч жертв. Владимир Владимирович, пожалуйста, скажите им, чтобы они бросили оружие и вернулись к нормальной человеческой жизни. Всё зависит от вас.

С уважением: Валех Насибов.
Ermənistan ordusu Gəncə şəhərini raket atəşinə tutdu-FOTOLAR

Ermənilər "rica etdikləri" atəşkəsi Gəncəyə raket atmaqla pozdular. Ölən və yaralananlar var. Xəsarət alanlar arasında körpələrin də olduğu kadrlarda görünür. Xəbəri gecə boyunca canlı olaraq Türkiyənin Tv 100 telekanalı yayımlayıb.

Oktyabrın 9-10 tarixində Moskvada keçirilən 12 saatlıq üçtərəfli danışıqların nəticələrinə görə insani atəşkəsə qərar verildiyi bildirilmişdi. Lakin Ermənistan saat 12::00-da başlanan atəşkəs rejiminə riayət etmək bir yana, oktyabrın 11-də təxminən gecə saat 02:00 radələrində Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri olan Gəncəyə atılan raket lə bu anlaşmanı pozdu.
Xəttin o başında Azərbaycan var"- Azərbaycan jurnalistlərindən dünyaya-Eksklüziv
Sentyabrın 27-də Qarabağda başlana oyanış, toprpaqlarımızın işğaldan azad olunmasına start verildi. Və artıq o gündən bu günə neçə-neçə qələbə xəbərlərinə imza atıldı. Yenises.ru (baş redaktoru Tünzalə Vəliqızı) Mbalaye media Groupla (rəhbəri Müşfiq Balayev) birgə bu tarixi sınaq dövründə ordumuzla birgə çiyin-çiyinə informasiya cəbhəsində vuruşan jurnalsitlər olaraq həmrəyliyimizi bir daha göstərmək istədik.
Belə bir layihəyə imza atdıq!

Yenises.ru və Mbalayev Media Groupun ortaq işi- “Xəttin o başında Azərbaycan var!-deyərək
Ali baş komandanımızın yanındayıq!

Qarabağ Bizimdir! Qarabağ Azərbaycandır!

Bizim üçün hər zaman XƏTTİN O BAŞINDA AZƏRBAYCAN VAR!

Tünzalə Vəliqızı
04.10.2020
Millil Məclisin  sabiq deputatı Aydın  Abbasov  Orduya Yardım Fonduna vəsait köçürtdü-Eksklüziv
Aydın Abbasov Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin !Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna dəstək” çağırışına qoşulub. Cənab prezidentin dolayısı “kimin hansı tərəfdə olduğunu göstərmək vaxtıdır” –deyə “dostun düşmənin ayırd edildiyi məqamda” o, da tərəfini bəlli edib. Aydın Abbasov xalqının, dövlətnin və onun prezidentinin yanında olduğunu Silahlı Qüvvələrin yardım Fonduna şəxsi vəsaitindən 10 min manat ayırmaqla göstərib.

Qeyd edək ki, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev sentyabrın 27-dən başlanan hərbi əməliyyatlarla bağlı sərt və qəti duruş ortaya qoyaraq, qələbəyə qədər getmək fikrini dəfələrlə səsləndirib. Eyni zamanda Ali baş komandanımız “İndi əsl həqiqət zamandır? Bəs sən kimin tərəfindəsən? Həqiqətin, yoxsa yalanın? Dostun, yoxsa düşmənin? Mən, mənim xalqım və bizim hamımız üçün həqiqət məqamıdır”- çağırışıyla bütün dünyadakı soydaşlarımıza səslənmişdi.

Bizə daxil olan məlumata görə Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna vəsait göndərənlər arasında sabiq millət vəkili Aydın Abbasov da var.

Xəbəri dəqiqləşdirmək məqsdəiylə Aydın Abbasova müraciət etdiyimizdə o, bunu belə cavablandırdı:

“Harada yaşamasından, fəaliyyətindən və maddi durumundan asılı olmayaraq, prezidentimizin “Bu gün kimin dost, kimin düşmən olduğunun, həqiqətin, yoxsa yalanın- hansının tərəfində durduğunun müəyyən edilməsi vaxtıdır” ismarıcına azərbaycanlı olan kimsə biganə qala bilməz, qalmamalıdır! Torpaqlarımızın düşmən işğalından azad edilməsi, qələbəni yaxınlaşdırmaq yolunda hər birimiz bütün vasitələrlə dövlətimizin yanında olmalıyıq. Susmaq və ya neytral mövqe tutmaq zamanı deyil!”

Aydın Abbasov əslində-“Vətənə kömək isə müxtəlif formalarda - bizi qələbəyə aparan yolda fədakarlıqla döyüşən Silahlı Qüvvələrimizin Yardım fonduna pul vəsaiti köçürməklə də etmək olar”-deyə yardımının gizli qalmasını istədiyini də bildirdi.

“Bir yandan da düşünürəm ki, bu səpkili xəbərlər başqalarını da adekvat addım atmağa ruhlandırar. Biz milyonlarla insanıq və hesab edirəm ki, dəyərindın asılı olmayaraq (bu az da, çox da ola bilər-A.Abbasov) hər birimizin etdiyi yardım ordumuza əlavə dəstəkdir. Və biz hamımız ordumuzun Qələbə çalacağına inanırıq!”

Sonunda Aydın Abbasov onu da əlavə etdi ki, bir qardaşım iyul hadisələrindən sonra könüllü olaraq orduda xidmət etmək üçün müraciət edib. “Digər iki qardaşlarımla birgə Qarabağ uğrunda savaşlarda Milli Ordumuzun sıralarında vuruşmağa biz də hazırıq!”

Tünüzalə Vəliqızı, Moskva
02.10.2020


Daxıldakı  Qəpiklər
Özünün yox, əməlinin şəklini qoydum bu yazıya. Və bir də DAXILDAKI qəpiklərdən daha dəyərli DAXİLİNDƏ topladığını. Uşaqları müdrikləşdirən məqamın tablosu qarşınızda.

Açmasını açacaq əməlin adına nə deyirsiz, Siz deyin. Mən bunları yaza bildim.
Yaxın dəqiqələrdə İlham Əliyevin xalqa müraciəti gözlənilir
Bu günün səhəri işğal olunmuş Daqlıq Qarabağ istiqamətində bütün cəbhəboyu erməniərin hücum etməsi və Azərbaycan ordusunun buna cavab olaraq genişmiqyası hərbi əməliyyatlara başlaması xəbəri ilə açıldı. Cəbhədən qaynar xəbərlər gəlməkdə davam edir.

Azərbaycan Respublikası prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyev yaxın dəqiqələrdə xalqa müraciət edəcək.
Qondarma  Dağlıq Qarabagda ermənilər hərbi vəziyyət  elan etdi
Rusiyanın TASS agentliyinin verdiyi məlumata istinadən bütün rus media qurumları qondarma sözü yazmağa tənəzzül etmədən Dağlıq Qarabağ hökümətinin hərbi vəziyyət elan etdiyi xəbərini verir.

Azərbaycanda rusdilli təhsil: gerçəklik, yoxsa eyforiya?

Hər bir dövlətin istər siyasi, istərsə də sosial-iqtisadi və strateji gücünün təməlində elm və təhsil sisteminin nə dərəcədə mükəmməl və rəqabət dayanıqlılığı durur. Təbii ki, bu dayanıqlılıq bir tərəfdən təhsilin keyfiyyəti ilə xarakterizə olunursa, digər tərəfdən öz milliliyini, ənənəviliyini qorumaqla ölkəni yad mədəniyyət və ideologiyalardan hifz etməlidir.

Məlumdur ki, yüzillər boyu ölkəmizdə yerli mədəniyyət və elm-təhsil sistemi ilə gəlmə mədəniyyətlər və təhsil institutları arasında ciddi rəqabət olub, nəticə etibarı ilə yerli mədəni dəyərlərimiz və təhsil sistemimiz üstünlüyünü və ənənəviliyin qoruyub saxlayıb. İki yüz illik bir müddətdə Azərbaycanda mövcud olan və öz mövcudluğunu israrla qorumağa çalışan rus təhsil sistemi bu gün də yerli və milli mahiyyətli təhsil sistemimiz ilə açıq rəqabət müstəvisindədir.

Məlumdur ki, zaman-zaman gündəmə gətirilən, Azərbaycanda mövcud olan rus məktəbləri "problemi" son günlər yenidən aktual müzakirə mövzusuna çevrilib. Bu məsələ ilə bağlı cəmiyyətimizdə birmənalı fikir yoxdur. Bir qrup insanlar ölkəmizdə çoxsaylı rus məktəblərinin mövcudluğunu müstəqil dövlətçilik prinsiplərinə zidd hesab edərək bunu milli təhsil sisteminə, ana dilinə, milli məfkurəmizin formalaşmasına ciddi problem və alternativ hesab edir, bu məktəblərin bağlanmasının vacib olduğunu vurğulayırlar. Digər kəsim insanlar isə rus məktəblərinin bağlanacağı təqdirdə təhsil sistemində keyfiyyət səviyyəsinin aşağı düşəcəyini, cəmiyyətimizin dünyaya inteqrasiya baxımından mənfi tendensiyalarla üzləşəcəyini vurğulayaraq bu təşəbbüslərin yolverilməz olduğunu əsaslandırmağa çalışırlar. Hətta bu istiqamətin tərəfdarları bölgədə mövcud olan geosiyasi vəziyyətin dövlətçiliyimizə təhdidlər yaradacağını da qeyd etməkdən çəkinmirlər.

İlk növbədə qeyd edək ki, Azərbaycanda rus məktəblərinin fəaliyyətə başlaması XIX əsrin 30-cu illərinə təsadüf edir. Sovet imperiyası dövründə isə Azərbaycan təhsili çoxəsrlik tarixə malik olan ənənəvi təhsildən məhrum edilib, rus təhsil sistemi əsasında formalaşıb, rusdilli məktəblərin sayı isə daha da çoxalıb.

Müstəqilliyimizin ilk dövrlərində Azərbaycan cəmiyyətində milli şüurun oyanışı, milli-mənəvi dəyərlərə qayıdış, təhsil sisteminin yenidən milli əsaslar üzərində qurulması və inkişafı istiqamətində atılan addımlar, rus təhsil sistemini və rus məktəblərinin perspektivliyini arxa plana keçirdi. Həmçinin, Azərbaycan təhsil sisteminin qərbyönümlü istiqamətdə inkişaf meylləri və yeni təhsil çalarlarının meydana gəlməsi sovet təhsil sistemindən imtinanı daha da sürətləndirdi.

Müasir şəraitdə istər qərb, istərsə də ənənəvi rus təhsil siteminin müsbət dəyərlərindən bəhrələnərək milli təhsil sistemini inkişaf etdirməyə çalışan cəmiyyətimiz üçün ölkəmizdə mövcud olan əcnəbi, xüsusilə də rus məktəblərinin təhsil sistemində neqativ və ya pozitiv rol oynaması öz aktuallığını saxlamaqdadır.

Məlumdur ki, dünyada mövcud olan müstəqil dövlətlərdə əsas təhsil sistemi aparıcı etnosun milli təhsil dəyərləri əsasında formalaşır və tədris prosesi bu etnosun rəsmi dövlət dilində həyata keçirilir. Bu dövlətlərdə yaşayan milli azlıqlara isə öz dillərində təhsil almaq üçün hüquqi əsaslarla təsbit olunmuş təhsil imkanları yaradılır. Mövcud dünya standartlarına uyğun olaraq Azərbaycanda da təhsil sistemi və təhsil prosesi bu meyarlar əsasında fəaliyyət göstərməkdədir. Ölkəmizdə təhsil sistemi ənənəvi milli dəyərələr üzərində qurulmuş, milli azlıqlara isə Konstitusiyamızda təsbit olunmuş təhsil hüququndan istifadə edərək təhsil alma imkanları yaradılmışdır. Bu siyasi və hüquqi təsbitləri mövcud statistik rəqəmlərlə əsaslandırmağa çalışaq.

İlk növbədə qeyd edək ki, Azərbaycanda mövcud olan təhsil sistemi haqqında geniş şəkildə təhlil aparmaq üçün müvafiq dövlət qurumlarının açıqladığı statistik rəqəmlər olduqca məhdud və yetərsizdir. Buna baxmayaraq, təhsil qurumlarının nümayəndələrinin mətbuata verdiyi rəsmi açıqlamalar, müstəqil təhsil ekspertlərinin apardığı təhlillər, KİV vasitəsilə əldə edilən rəsmi qaynaqlı məlumatlar əsasında ümumi mənzərəni canlandırmaq mümkündür.

2019-2020-ci il rəsmi məlumatlarına görə, Azərbaycanda cəmi 4443 sayda orta məktəb (bəzi məlumatlara görə isə 4472) vardır. Respublika üzrə 314 məktəbdə tədris Azərbaycan və rus dillərində, 1 məktəbdə isə Azərbaycan, rus və gürcü dilində aparılır. Bundan əlavə, respublika üzrə tədrisi yalnız rus dilində olan 15 ümumtəhsil məktəbi fəaliyyət göstərməkdədir. Ümumilikdə Azərbaycanda Bakı şəhəri də daxil olmaqla 340 məktəbdə rus dilində tədris aparılır. Ümumilikdə bu məktəblərdə 95-100 min şagird rus dilində təhsil alır.

Məlumdur ki, Azərbaycnda 120 min nəfər rus mənşəli vətəndaş yaşayır. Nəzərə alsaq ki, ölkəmizdə 10 milyondan bir az artıq əhali mövcuddur, ümumtəhsil məktəblərinin say dinamikasına görə rus mənşəli vətəndaşlarımızın təhsil hüququnun tamamilə təmin olunması üçün 44-50 rus məktəbi yetərlidir. Həmçinin, azərbaycanlı vətəndaşlarımızın müəyyən hissəsi rus təhsilli olduğu üçün onların övladlarının təhsil hüququnun təmin olunması da olduqca vacib məsələlərdən biridir. Çünki Respublikamızın Ali Qanununa görə hansı dildə danışmasından asılı olmayaraq bütün şəxslər təhsil hüququ ilə təmin olunmalıdırlar. Bu meyardan çıxış edərək, rusdilli vətəndaşlarımızın təsil alma imkanlarını məhdudlaşdırmaq yolverilməz və qanundan kənar haldır.

Diqqətə alanda ki, Azərbaycanda təqribən 350-400 min əslən azərbaycanlı, ancaq rusdilli olan vətəndaş var və onların övladlarının təhsil hüququnu təmin etmək üçün orta məktəblərin ümumi say dinamikasına görə bölgü aparsaq, 150 rus məktəbinin yetərli olduğu qənaətinə gəlmək mümkündür. Ümumilikdə ölkədə rus mənşəli və rus təhsilli azərbaycanlı ailələrin övladlarının rus dilində təhsil alması üçün 200 rus məktəbinin fəaliyyəti yetərlidir.

Mövcud statistik rəqəmlərə baxdığımızda ölkəmizdə fəaliyyət göstərən rus məktəblərinin sayı mövcud rusdilli əhalinin tələbatından ən azı 140 məktəb artıqdır. Məlumdur ki, bu məktəblərin şagirdlərlə təmin olunması Azərbaycan təhsilli ailələrin övladları hesabına həyata keçirilir.

Azərbaycan cəmiyyətində formalaşan ümumi fikrə görə, rus məktəblərində təhsilin keyfiyyəti, ümumi mədəni dünyagörüşü Azərbaycan məktəblərindən üstündür. Bu amil Azərbaycan təhsilli ailələrin öz övladlarını rus məktəblərində oxumağa stimullaşdıran amillər kimi dəyərləndirilə bilər. Bu fikrin nə dərəcədə doğru və ya yanlış olduğunu dəqiqləşdirmək üçün statistik rəqəmlərə müraciət edək.

Dövlət İmtahan Mərkəzinin 2020-ci il qəbul prosesinin yekunları ilə bağlı açıqladığı ilkin nəticələrə görə, bu il ali məktəblərə qəbul üçün I-IV qruplar üzrə sənəd verən 71224 abituriyentin 65194-ü Azərbaycan, 6030-u isə rus məktəblərinin məzunları olub. Rus məktəblərini bitirən məzunlardan I qrup üzrə sənəd verən 2479 abituriyentdən 200 keçid balından yuxarı nəticə göstərən məzunların sayı 908 nəfərdir (36,6 faiz). II qrup üzrə, 1343 abituriyentdən 600 nəfər (44,7 faiz), III qrup üzrə 1561 abituriyentdən 853 (54, 7 faiz), IV qrup üzrə 642 abituriyentdən 372 nəfər (58 faiz) keçid balı toplayaraq Ali məktəblərə qəbul olmaq üçün imkan əldə etmişlər. Analoji olaraq bu nəticə Azərbaycan bölmələrində - I qrup üzrə 27750 abituriyentdən 9435 (34 faiz), II qrup üzrə 13773 abituriyentdən 5769 (41,9 faiz), III qrup üzrə 20604 abituriyentdən 12560 (60,9 faiz), IV qrup üzrə 4410 abituriyentdən 3269 (74, 1 faiz) nəfər şəklində olub.

Ümumilikdə isə qəbul prosesində azərbaycan bölməsində 65194 abituriyentdən 31033-ü (47,6 faiz) ali məktəblərdə tələbə adını qazanmaq imkanı əldə etdiyi halda, rus bölməsində bu rəqəm 6030 məzundan 2733 (45,3 faiz) nəfərin tələbə adına layiq olduğunu göstərir.

Bu statistik rəqəmlərə baxdığımızda rus bölməsini bitirən məzunların Azərbaycan bölməsini bitirən məzunlardan daha üstün təhsilli olması fikri özünü doğrultmur.

Rus məktəblərində təhsil keyfiyyətinin Azərbaycan bölmələrindən üstünlüyünü digər statistik məlumatlar da təsdiq etmir. Belə ki, bu il 200 baldan yuxarı keçid balı toplayan abituriyentlərdən 600 ballıq şkalanı keçənlərin sayı Azərbaycan bölməsi üzrə 1644 nəfər (5,3 faiz) olduğu halda, rus bölməsində bu say cəmi 133 nəfər (4,9 faiz) olub.

Qeyd edilən bu statistik rəqəmlər onu göstərir ki, rus bölmələrində təhsilin keyfiyyətinin daha da yüksək olması ilə bağlı cəmiyyət arasında mövcud olan eyforiya öz təsdiqini tapmır. Yəni ümumilikdə hər il təqribən rus dilində təhsil alan 6030 nəfər məzundan 2733 nəfəri (45,3 faiz) ali məktəblərə qəbul şansı qazansa da, lakin 3297 nəfər (54,7 faiz) bu imkandan məhrum olaraq sadəcə rus dilini bilən sıravi topluma çevrilir. Beləliklə, bu şəxslər uzun illər boyu ali təhsilli rus "intelligenti" olmaq arzusunu gerçəyə çevirmək imkanından məhrum olurlar. Sadəcə 11 illik rus təhsili prosesində ən yaxşı halda rus dilini öyrənməklə kifayətlənirlər.

Digər tərəfdən ümumi statistik rəqəmlərdən məlum olur ki, hər il Ali məktəblərin eyni ixtisasına Azərbaycan bölməsinin məzunlarından tələb olunan qəbul balları, rus bölməsi abituriyentlərindən tələb olunan ballardan nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəkdir. (Məsələn, BDU hüquq ixtisasında ödənişli əsaslarla Azərbaycan bölməsinin abituriyentləri üçün keçid balı 568 olduğu halda, rus bölməsi üçün 494-ə bərabərdir və s.) Bu isə bütün tələbələrin bərabər şəkildə təhsil almaq hüququna və ədalətlilik prinsipinə kölgə salır. Digər tərəfdən bu fakt azərbaycan təhsilli ailələrin öz övladlarını kütləvi şəkildə rus məktəblərində oxutdurmaq həvəsini stimullaşdırır.

Yuxarıda qeyd olunan statistik rəqəmlərin verdiyi məlumatlar əsasında aparılan təhlildən bu qənaətə gəlmək olar ki, mövcud problemi, rus məktəblərinin tamamilə bağlanması və yaxud onların sayının artırılması ilə həll etmək mümkün deyildir.

Bu problemi həll etmək üçün ölkəmizdəki rus məktəblərinin sayını, Azərbaycan vətəndaşları olan rus mənşəli əhali və rus təhsilli azərbaycanlı ailələrin ümumi sayına uyğun olaraq müəyyən etmək lazımdır. Həmçinin, təhsilimizin inkişafında ciddi keyfiyyət dəyişikliyinə səbəb olmayan və Azərbaycan təhsilli ailələrin övladları hesabına fəaliyyət göstərən əlavə rus məktəblərinə isə qadağa qoyulmalı və yaxud növbəti illərdən bu məktəblərin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldılmalıdır.

Mübariz AĞALARLI
AMEA Tarix İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, dosent
Navalniyı zəhərlədiər,  ya zəhərləndi

Alkesey Navalniyla eyni təyyarədə uçan tomsklu Djey Pavel Lebedev bloggerin zəhərlənməsi ilə bağlı foto və video paylaşıb. O bu kadrları öz instagram səhifəsinə yerləşdirib.
Lebedev Navalniyin Tomsk aeroportunda kafe içəndən sonra təyyarəyə getdiyini videoya çəkib. “Tomskdan Moskvaya Aleksey Navalniyla eyni təyyarədə uçurduq. Uçuş başlananda o tualetə getdi və geri dönmədi. Özünü pis hiss edirdi. Onu güclə özünə gətiməyə çalışdılar”-deyə yazıb. Lebedev.

Videogörüntüdə Navalniy ağrıdan qışqırır və həkim ona yaxınlaşır.

Navalnıy Tomskdan Moskvaya uçarkən özünü pis hiss edib. Təyyarə təcili Omsk aeroportunda enməli olub. Navalniyin mətbuat katibi Kira Yarmışın rəyinə görə bloggeri zəhərləmiş ola bilərlər. O ehtimal edib ki, içdiyi çaya toksin qatılıb. Bununla yanaşı jurnalist Yuliya Vityazovanın fikrincə, Navalniyin zəhərlənməsi yalniz onun kuratoruna faydalı ola bilər.

“Hazırkı zaman üçün bu boş güllə ola bilərdi”-deyəo, yazıb. Vityazovanın sözlərinə görə bloggerin xəstəxanaya yerləşdirilməsi özünə diqqət çəkmək üçündür və həmçinin sağlamlığında real problem də ola bilər.

Xəbərlərdə o da bildirilir ki, Omsk xəstəxanasına yerləşdirilən Navalniyin huşu özündə deyil. Onun ağ ciyərlərini süni ventilyasiya aparatına qoşulub.

Yenises.ru
Tarix : 5-09-2018, 21:11
Məmməd İsmayıldan yeni poema - Sən məni dünyaya gətirdin, ana...
Haçansa "Bircə ana-vətəndi, yerdə qalanı qürbət" misralarını yazmışdım. Qocalıqdandır, qürbətdəndir, bilmirəm, anam tez-tez yadıma düşür və düşdüyü anda da başlayıram balaca uşaq kimi hönkür-hönkür ağlamağa. O talesiz qadın bu dünyaya niyə gəlmişdi, gəlişinin məqsədi nəydi, nə gördü, nə yaşadı? Ömrün 22 yaşında dul qalan, saçının birini ağ, birini qara hörüb min zülm, zillətlə tək oğlunu böyüdən, sonunda da yeddi arzusundan birinə çatmadan dünyadan köçən bir ana düşünün. Bulaqlar başında, çaylar üstündə günəşli günlərdə, ayqaranlıq gecələrdə tək oğlu üçün göylərə əl açıb dualar edən, yerdə iki qabarlı əlindən, göydə Allahından başqa kimsəsi olmayan bu ananın, bu çilələrin əvəzində gördüyü nə oldu?

Ağ gün görmədiyindən də yaşının əllisində bədənində ağrımayan yeri qalmamışdı. Neçə dəfə Bakıda həkimlərə göstərmək istəmişdim, amma hər dəfəsində müxtəlif bəhanələrlə getmək istəməmişdi. Hətta teleqram vurdurub təcili kəndə gəlməyimi istədiyi vaxtlar da olmuşdu. İşim başımdan aşsa da, hər çağırışına qoşa-qoşa getmişdim. Amma gəldiyimi görəndə əvvəlki kimi ayağa qalxmış, gözaydınlığına gələn qonum-qonşulara: - Ay qız, vallah, canım elə bil bu gədəyə bağlıdı, ağrım-acım o gələn kimi yox olub gedir, - deyirdi. Bir-iki gün keçdikdən sonra "hazırlaş, gedək" deyəndə: - Ay anan sana qurban olsun; işim-gücüm tökülüb qalıb, mən getsəm, bə onları kim görəcək, bu qışın qış vaxtı hara gedim, qoy yaz gəlib istilər düşsün, onda gedərik, - deyib araya söz salardı. O zamanlar gəlişimə evin daşı-divarı da gülər, qazanı ocaqda, çayı dəmdə olardı. Amma bu dəfə - "gəlsin məni Bakıya aparsın" deyə dalbadal ismarışlar göndərirdi. Mən yolu yomrulmuş isə günü-günə satdıqca, anamdan gələn təkidli xəbərlər də davam edirdi, axırda vaxt tapıb gedəndə isə belə bir ümidim olurdu ki, anam yenə məni görən kimi sağalıb ayağa qalxacaq. Amma yox, bu dəfə belə olmayacaqdı.

Və biz ana-bala ilk dəfə idi ki, birlikdə uzaq səfərə çıxırdıq. Əvvəllər belə səfərləri nə qədər arzulamışdım. Onda hələ imkanlarımla arzularım yeni-yeni örtüşməyə başlayırdı... Hardan biləydim ki, bu səfər ilk olduğu kimi, həm də birlikdə çıxdığımız son səfər olacaqdı, sən saydığını say...

Anamı Respublika xəstəxanasının soyuq divarları arasında tanrıtanımaz həkim və tibb bacılarının ümidinə buraxacaqdım. Dünyanın ən gözəl paltarlarını tikən, dünyanın ən ləziz xörəklərini bişirən, toy-düyünlərin ən gözəl rəqs edəni, yas yerlərinin ağılarıyla daşı belə ağladan anamın səhərdən-axşama yol çəkən gözləri xəstəxana qapılarında qalmışdı. Ömrünü dağda-daşda, bağda-bağçada keçirən anam xəstəxana divarlarına sığışmırdı. Bu xəstəxana, dərman qoxuyan otaqlardan quş olub, qoyub gəldiyi kəndə-kəsəyə, inəyinin, it-pişiyinin, toyuq-cücəsinin yanına qayıtmaq istəyirdi. İlk dəfə idi ki, gələn yazı bulaq başında, çay kənarında çəmən güzarında yox, şəhərdə, xəstəxana divarları arasında qarşılayırdı. Burdan - beşinci mərtəbədən boz ayın bozbulanıq yaz səmasından başqa görünən bir şey yoxdu. Büsbütün iştahdan kəsilmişdi. Aradabir qadın iş yoldaşlarımın gətirdiyi ev yeməklərindən başqa xəstəxana bişmişlərinə dilini də vurmurdu. Arada meylinin çəkdiyi istilik pomidoru idi ki, onun da hər yerindən ağrı fışqıran vücuduna ziyandan başqa xeyri yoxdu. Təhlillər göstərəcəkdi ki, kənd imkansızlığından böyrəklərinin ikisi də sıradan çıxıb. Ayqaranlıq gecələrdə ətəyini dəstələyib dizinə qədər soyuq suların içində yalnız özünün deyil, qonşu qadınların da qarğıdalılıqlarını sulayan və 22 yaşından məhəbbət vərdişlərini vücudunun dərinliklərinə gömüb namus ocağına çevrilən bir qadının böyrəkləri, əlbəttə, çürüməli idi.

Çıxılmazlıq içində vurnuxurdum. "Atası olmayanların atası Allahdı" - deyirlər. Hər dəfə ölüb-itməz Respublika xəstəxanasının binasına yaxınlaşanda üzümü bozbulanıq aprel göylərinə tutub ona - Allaha yalvarır, bu dəfə də mənə kömək etməsini, anama şəfa verməsini istəyirdim.

İndi vaxt-bivaxt göz yaşı axıtmağımın iki əsas səbəbinin olduğunu düşünürəm: birincisi, xəstəxanaya ilk gəldiyində qonşu palatada yatan hansı qadınsa, - bu həkimlərdən bir şey çıxan deyil, beş-on manat ver, sənə dua yazdırım, - demişdi. Mən başsız da həkimlərə inansın deyə, o beş-on manatı anama verməmişdim: "Ana, nə baxırsan o qadının sözünə, sənə xəstəxananın ən yaxşı həkimləri baxır", - demişdim. (Əslində, dediklərim doğru idi, onda mən Azərbaycan televiziyasının "Elm və həyat" şöbəsində işləyirdim və o zamanlar üçün ünlü "Sağlamlıq" proqramı da bizim şöbədə hazırlanırdı, anamı müalicə edənlərin hamısı tanışdı) sən onlara inan, falçıya, duaya yox. İkincisi isə anamı xəstəxana küncündə tək-tənha qoyub 2 gün Zuğulbaya gənc şairlərin respublika müşavirəsinə getmişdim. Guya o müşavirəyə getməsəydim, dünya dağılardı. Qayıdanda anamı pis vəziyyətdə görəcəkdim. Palata yoldaşı rus qadın öz dilində mənə professorların anamın vəziyyətinin kritik olduğunu çatdıracaqdı: - Vicdanın olsun, - deyirdi rus qadın, - heç olmasa, yalandan da olsa, anana ümid ver, anan - "ölsəm də dərdim olmazdı, bilsəm, oğlum kiminlə evlənəcək, gəlinim kim olacaq" - deyir.

Yadıma düşdü ki, 3-4 gün əvvəl anamın yanına tez-tez gələn iş yoldaşım qızı soruşmuşdu, mən də: - Ana, sənin ki, saçı kəsik şəhər qızlarından xoşun gəlmir, - dəyəndə - saçı kəsik olanda nolar, elə demə ey, süd əmmişin birinə bənzəyir, cavabını vermişdi. İndi fərq edirdim ki, anam canında olanı professorlardan da yaxşı bilir, yoxsa iş yoldaşım qız haqqında tanımaza-bilməzə bu xoş sözləri deyərdimi? Başqa bir gəlin seçiminə zamanının qalmadığından, gördüyü şəhər qızından yapışmaq istəyirdi bu.

Həkimlər anamın xəstəxanada qalmasının gərəksiz olduğunu ölüm hökmü kimi üzümə oxuyacaqdılar. Mən də öz yanımdan canımı dişimə tutub anama sadəlövhcəsinə yalanlar uydurmağa çalışacaqdım. Burda "Bilən söyləməz, söyləyən bilməz" kəlamı yerinə düşür. Anam şübhələnməsin deyə (həm də rus qadının təlqini ilə), söhbəti iş yoldaşım, şəhərli qızdan salacaqdım: - Ana, həkimlər deyirlər, biz burada əlimizdən gələni etdik, yaz ağzıdır (1969-cu ilin may bayramı mənim vay bayramımın başlanğıcını hazırlamaqda idi...), xəstəni kəndinizə aparın, orda - təmiz havada müalicəsini davam etdirsin, payızda yenidən gələrsiniz. Və bir halda ki, şəhərli qızdan xoşun gəldi, tez sağal ki, elçiliyimə özün gedə biləsən.

Ümidli sözlərimin qarşılığında anamın cavabı amansız olacaqdı: - Bilirəm, ağlama desəm də, dözməyib ağlayacaqsan, amma ağlasan, dost-düşmən içində ağlama, enib bağımızda ağla. Sonra yanımda dayanan oğlanı əmimoğlu Qoca bilib: - A Qoca, Məhəmmədin qardaşı yoxdu, onu yasda tək buraxma, yaxşımı? - deyib kövrələcəkdi.

Mənə göstərdiyi o mat vəziyyəti, Allah kimsəyə göstərməsin.

...Ayqaranlıq gecə idi. Qatar qaranlığı yara-yara Tovuza - sabaha doğru yol başlamışdı. Guya mənə yollarda kömək etmək üçün gedən adam kupenin yuxarı yatağına başını qoyan kimi xoruldamağa başlayacaqdı... Ana-bala dərdimizlə baş-başa qalmışdıq. Yollarda isə sükutu qarşı-qarşıya gələn, bir-birini salamlayan qatarların fit səsləri pozurdu. Sanki bir-biriləri ilə hal-əhval tuturdular: - Yatmamısan ki? - Yox! - Bəs sən necə? - Mən də yox!



Qatar pəncərəsindən kupeyə düşən işıq zolağı anamın bürüşmüş, solğun və yorğun sifətini aradabir işıqlandırırdı... Elə bil buluddan Ay çıxıb-batırdı. Doğrudanmı, doğmadan-doğma olan bu əziz sifət yoxluğa gömüləcək, birdəfəlik silinib gedəcəkdi. O gecə qatarında, o qəm karvanında olub-keçənləri bir-bir xatırlamağa başlamışdım. Ağlıma elə hadisələr gəlirdi ki, adi günlərdə başım çatlasa da, onların heç birini xatırlaya bilməzdim. Anam oruclu ağzının duaları və yalvarışları ilə məni neçə dəfə ölümün pəncəsindən qurtarmışdı. Mənimsə yalvarışlarım kupe divarlarından uzağa gedə bilmir, Allaha ulaşmırdı, Allaha ulaşmadığından da anama kömək olmurdu. Görünür, Allah yalnız müqəddəslərin sözünü eşidir, günahlı bəndələrin yox... Fikirləşirdim ki, indi, budur, bu gecə qaranlığında dərd yumağına dönən anam, həqiqətən də müqəddəs adamdı. Bəlkə elə bu müqəddəsliyinə görə də Allah onun dualarını, yalvarışlarını hər zaman eşitmişdi. Taqəti tükənən, halı pərişan, həyat ümidi büsbütün tükənən anamla baş-başa qalmışdıq... Qatar tez-tez dartınır, silkələnir, anamın onsuz da ağrıyan canını daha da ağrıdır. Kupelərin birində marığa yatan ölümə görünür, lokomotivin də gücü çatmırdı, çatmadığına görə də dartınmağında idi. Anam mənə hiss etdirməməyə çalışsa da, can hayındaydı. Çürüyən böyrəklə Bakıdan Tovuza takkatak gedən on iki saatlıq qatar yolunu get, görüm necə gedirsən.

Bu sətirləri bilmirəm necə yazım və bilmirəm başıma haranın daşını töküm. Tez-tez ayaqyoluna getmək istəyirdi, istəyirdi, amma öz doğduğundan utanırdı anam. Ölüm hələ yaxın düşməmişdi o ilahi analıq, qadınlıq hissinə. Nə ayaqyoluna getməyə taqəti qalmamışdı, nə də oğlundan utandığından bələdçi rus qadının kupəyə gətirdiyi...Yaxşı ki, o bələdçi rus qadını vardı...

Öz ayağıyla getdiyi Bakıdan salacada qayıtmışdı anam. Qohum-qonşular başına yığışmışdı. Üç gündü ayaq üstündə idim. Dördüncü gecə qonşu əmimoğlugildə gözümü səksəkə içində yenicə yummuşdum ki, gecənin üçündə ağlaşma səsi eşidib ürəyimə damanların başıma gəldiyini duyub evimizə doğru qaçdım, anam təngnəfəs olmuşdu. Əllərindən başqa bir şey gəlməyən qohum-qonşu qadınlar anamın canının dəstələnməsini belə gözləməmişdilər, orda-burda ediləşirdilər.

İlk dəfə idi ki, ölümlə, doğma adamın ölümü ilə qarşı-qarşıya gəlirdim. Özümdən asılı olmayaraq, "ana" deyib bağırdım. Bu zaman gözlənilməz bir hadisə baş verdi, ölümün o tərəfindən-həyatın bu tərəfinə anamın boğazından bir "can" kəlməsi çıxacaqdı, ölüm yaxın düşməmişdi bu ilahi məhəbbətə. Ana oğlunu müharibənin, odun-alovun içindən elə bu "can" kəlməsi ilə çıxarmamışdımı? Anamın həyatda qalan son kəlməsi "can" olacaqdı, oğluna verdiyi və oğluna dediyi "can"! Keçmişə bağlanan bağlar elə bu sonuncu "can" kəlməsi ilə qırılmışdı.

Gecənin ölüm sükutunu evimizdən gələn ağlaşma səsi pozurdu...Məni bayıra çıxarmağa çalışanlara: - Siz Allah, mənə toxunmayın. Ay camaat, anamın qızı yoxdu, qoyun onu özüm ağlayım, - deyib şivən qoparırdım.

1969-cu ilin o məşum on dörd may səhəri ölüm xəbərinə açılacaqdı. Bu səhər həm də anamla bağlı son sirləri də açacaqdı. Adamlar qəbir qazmağa gedəndə anamın sirr yoldaşı Xatın bibi qəbri qəbiristanlığın hansı səmtində qazacaqlarını soruşanda ata tərəfimizin yatdığı səmtdə cavabını verəcəkdilər... Xatın bibi isə: - Günü qara gəlmiş Bakıya getməmişdən əvvəl gedib qəbiristanlıqda atasının məzarının yanına daş qoyub, mənə də dönə-dönə tapşırmışdı ki, - öz ayağımla getdiyimə baxma, gələndə ölüm gələcək, nişan qoymuşam, deyərsən başqa yerdə yox, məni orda, atamın yanında basdırsınlar, - demişdi.

Bir cənazə üzü qəbiristana doğru yol almışdı, günlü yağış başlamışdı. Elə bil göylər də cəfakeş bir ananın vaxtsız ölümünə göz yaşı tökürdü. Qəbiristan səmtinin göylərində göyqurşağı görünməyə başlamışdı. Cənazənin üstü ilə bir bülbül uçmağında idi, bülbül sadəcə, uçmurdu, həm də özünü yeyib-tökür, dil-dil ötürdü, o darmacalda mənə elə gəlirdi ki, cənazənin üstüylə uçan bülbül filan deyil, anamın ruhudur, öz ölümünə ağı deyir.

Anamın "sirləri" də ölümündən sonra bir-bir açılacaqdı. Anamın təkidiylə Bakıya getmək səbəbini Xatın bibimin dediklərindən öyrənəcəkdim. Anam Bakıya sağalmağa yox, öz ayağıyla ölməyə gedirmiş, Xatın bibim səbəbini soruşanda cavabı qısa olubmuş: - Getməsəm olmaz, nə çoxdu balamı istəməyən, əgər Bakıya getməyib burda ölsəm, hamı anası ölmüşü günahkar biləcək: - Bir oğlu var, çayda balıq yan gedir, anasını Bakıya aparsaydı, yəqin orda sağalıb gələrdi, deyib arxasınca şunduruq qoşacaqlar, həm də qoy özü də Bakıda zəhmətimi çəksin ki, mən öləndən sonra özünü danlayıb dağa-daşa vurmasın, heç olmasa, çəkdiyi zəhmətdən təskinlik tapsın. Bir də Məhəmmədə deyərsən ki, qara bayramımı keçirməsin, sağlığımda evlənmədi, heç olmasa, öldüyümdən sonra evlənsin. Şuğul üzündə qalarsan, dediklərimi yerinə yetirməsən, gözlərimin biri yolda, əllərimin biri çöldə uzalı qalıb yol gözləyəcəm, Məhəmməd (yəni mən!) evlənən günü Qarabulaqdan bir sənək su doldurub gətirib yanan məzarıma tökərsən ki, qəbrim od tutub yanmasın.

Və nigaran ruhların bu dünyanı tərk etmədiyinə inanan mən, dünyanın harasında olursam-olum, anamın ruhunun mənimlə olduğunu hər zaman hiss etdim.

Söylədiyim təsəlli yalanını yerinə yetirmək üçün anamın görüb-bəyəndiyi o saçı kəsik şəhər qızı ilə evlənəcəkdim (Doğrumu edəcəkdim, yanlışmı, bu ayrı mövzudur!). Və Bakıdan Tovuza toy karvanının gəldiyi o gün Xatın bibi Qarabulaqdan bir sənək su doldurub anamın Güllütəpə qəbiristanlığındakı məzarına səpəcəkdi. Heç bilmirəm, ondan sonra anamın gözü yollardan, əli çöllərdən çəkildimi? Hətta ömrün yetmiş doqquzunda xatirəsi məni qürbətin hücrə köşələrində vaxt-bivaxt göyüm-göyüm göynədir, sızım-sızım sızladır, hönkür-hönkür ağladırsa, bu, o deməkdir ki, anamın hələ də əllərinin biri çöldə, gözlərinin biri yoldadır... Sağlığında öyüdlərinə əməl etməyən mən başıdaşlının etirafdan və göz yaşından başqa əllərindən nə gəlir ki?




Ya Allah, özün kömək ol,

Kömək Sənin.

Kimim var ki, Səndən başqa,

Əl mənim, ətək Sənin...



...Xəstəxana küncündə

Ölümlə can çəkəndə

Görüşümə bircə an

Gecikən qızlarımın

Gözlərini "tökəndə"

Yadıma düşdün, ana!



Bir az yalan danışdım,

Görmə günahı məndə:

Yadımdan çıxdınmı ki,

Yadıma düşəsən də.



Ey bir üzü qız olan,

Bir üzü gəlin ana.

Gəzəri heykəlinəm,

Mənəm heykəlin, ana.

Hər gün bir görünməz əl

Günü-günə calayır.

İçimdəki ocağın

Közünü qurcalayır.



İndi yerimi lafın?

- Etirafmı?

Başına dəyəydi etirafın!

ətrafın - etirafın...



Sənin anan deyildi

Xəstəxana küncündə

Boynunu bükən qadın?

"Tikan" üstə oturub

gözlərini ümidsiz

yollara dikən qadın?

Lənət olsun payına,

Sənin anan deyildi

Harayına, hayına

Tanrı gecikən qadın?

Kirpiyinin kölgəsi

Üzünə düşən qadın?

Qaşlarının çatında

Tale görüşən qadın?

Ana əziz deyildi

Sənə quru adınca?

Ağlın başına gələr

Bir gün adın batınca.



***

...Bu il soyuq gəlir qış

yəqin nəfəsin dəyir

Sazağın işi deyil

Pəncərəmdəki naxış...



(Dalıb xəyallara qış səhəri də

əyninə qüssədən paltar geyibdi.

Tutulub pəncərə şüşələri də,

Yəqin onlara da soyuq dəyibdi...

...Çaylar qar altında yuxuya dönüb,

Su buza çevrilib, buz suya dönüb...

Qarşı yamaclara qar xəyal çəkir,

Çayın buz dodağı gündən bal çəkir...

...Dağlara, daşlara nə yaraşır qar,

İlahi dərzinin biçdiyi paltar,

Günəşin altında par-par parıldar).



***

...Dərdləri ovundurub

qatammıram başını.

Yuvasından perikən

Bir toyuq falı kimi.

Hərdən yerinə düşən

Bir el misalı kimi.

Ölülər ələk-vələk

Eləyir yaddaşımı.

Mən ki, ocaq çatmadım,

Nədir bu axşamüstü

Başımda tütən tüstü?

Ruhun deyilsə, nədir

İçimdə gizli-gizli

Xatirəmi küllədən,

Qapalı pəncərəmdə

Pərdələri yellədən?..



Günəş doğsun, doğmasın

Nə gördü gün adına?

Taleyi yar olmadı

O talesiz qadına...

Hələ bir Allah bəndəsi

Yoxdu ürəyi qızına.

Gecələr halallıq üçün

Haram qatdı yuxusuna...



Kimə corab toxudu,

Kimə yorğan sırıdı...

Qabar olmuş ağ əllər

Bəxtinmi taxsırıdı?



O naxışlar əriyər

Göl olar qətrələrdən...

Payız yarpağı düşər

Dəyib - xatirələrdən...

Gücü çatınca çıxar

Heyif xatirələrdən...



Taleyinə yağan qar,

O səssiz yalvarışlar...

Duaların dililə

O Tanrıya varışlar...

Yaradanı yanıldan

Alnındakı qırışlar...

(Dərd alnımda qırış-qırış

Cığırı gələn qışların.

Gedim qızlara göstərim

Güzgüyə çox baxdığından

Onlar daha yaxşı bilir

Mənasını qırışların).

Alnı qırış gətirər,

Ana duruş gətirməz,

İçindən ana sınar...

Ana sınar oğlunu

Gözünün ağ-qarası,

Bircə ciyər parası

Beş manat dua pulu

Qıymasa anasına...

Qıydınmı, bivec oğul,

Qıyımı yox Tanrısız...

Yetər, qıymadın, qıyma.

Sənə elə qıyardım

Doğransan qıyma-qıyma...



...Dönməmiş qara baxtım,

Sönməmiş odum, gedim.

Alın qırışlarının

Ucunu tutum gedim.



Gedim, gedim sığınım,

Qoynuna bir ananın.

Təsəlli yeri yox ki,

Bu dünya virananın.



(Ana qayğısına məhkum bir uşaq...

İçi rahatdı, yeri yumuşaq...

Yalqızdı. Yoxdumu bacı, qardaşı?

Bir əl sığalına möhtacdı başı...

Hələ göydə Allah, o yerdə təkdi...

Körpə ürəyində istidi dərdi;

Hələ çox qışları yaza döndərib,

Hələ çox qarları əridəcəkdi...

Sükutdu içinə çəkdiyi hava,

Buluddu tutduğu ana ətəyi.

Umuddu içinə işləyən nəva,

Umuddu sızlayan çoban tütəyi...

Bu da içəri dar, bayır qar ümid,

İmandan, gümandan inadkar ümid, -

Doqquz aydan sonra gələcək bahar...



Umuddu hələ

Qarşıda yoluna göz dikən tələ...).

Gedim, gedim ömrümün

Oyanış çağlarına.

Dünyanın o başına -

Heyrət uzaqlarına.



***

Həsrətin o başında

Gözündə dan ağaran

Könlündə günəş yatan

Hörüyünü köksünün

Üstə külək oynadan

On üç-on dörd yaşında

Bir qız durar qarşında.

Durar əli qaşında,

Arzuları gələcək

Zamanın yaddaşında.

...Durnalar lələk salar

Xəyalın göylərindən

Həyatın gerçəyinə.

Gəlib-gəlib dayanar

Ömrün qara günündən

Ağaran birçəyinə...

Hansına inanmalı -

Yalana, gerçəyəmi?

Qaralan saçlaramı,

Ağaran birçəyəmi?

Könül çarəsi nədir,

Nədir könül yarası?

Aramağın xeyri nə,

Yox ki bunun çarəsi...

Ömür tale əlində

Düyün düşən qatmadı

Olsa-olsa həyatın

Başını aldatmadı...



Dilinin duasıyla,

Ürəyinin yasıyla

Haqqı dəng edən qadın...

Bu yollarda bəxt gəzib

Ürəkkeçməsi tapan,

Və bəxtin arxasınca

Özündən gedən qadın.

Ruhunun əlləriylə

Bəxtə zəng edən qadın.

Ərsiz dili ağzında

Şal kimi yanan qadın.

(Bu qadın - anan qadın!)



Ürəyə dammalarla

İlahi ismarışda.

Kölgəndən daha yaxın

Var olan hər varışda.

Harayına çatmada

Tanrı ilə yarışda.

Əli qabar-qabardı

əlindəydi dərdlərin.

Ona xeyri yoxdu ki,

Gələn 8 martların?!.

***

Yəqin buna deyirlər

Damarda, qanda olmaq.

Bir yanda yoxa çıxıb

Dönüb hər yanda olmaq...

Bircə arzusu vardı:

Görsə, oğul toyunu;

Mal desən, malı yoxdu,

Olan bir canı vardı...

Can desən, can verərdi

Yalana çıxarardı

Bir gün Qorqud dədənin

"Dəli Domrul " boyunu...



Yer üzünə bağlayar

Bizi ülfəti, mehri.

Ana, göbək bağının

Göbəyindəki möhrü...

Hara getsə ardınca

Gizli-gizli sürünən

O "Qıl körpü" deyilən

Bəlkə ana bətnidir

Ömrün bir əvvəlində,

Bir sonunda görünən...

***

Xəbər gətirmişdi

teleqram-çapar:

- Xəstəyəm,

gəl məni Bakıya apar.



Məhəmməd, ay Məhəmməd

Daha, odumuz yanıb,

suyumuz axmır daha.

Ayaqlarım sözümə baxmır, ay anan ölsün,

Bəxtimə ağzı yanmış

Falçı da baxmır daha:



Sevir ayrılığı bu bəşər, sevir,

Ömür günlərimə qalmış ərş evi,

Zaman dəyişdirir zaman, hər şeyi,

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...



Xoşbəxtlik ilahi sirdən gələndə,

Qarışıb ikisi birdən gələndə,

Sevinc gözlənilməz yerdən gələndə...

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...



İçində su olan bir cam da olsun,

Sabah oyanmağa inam da olsun,

Orda mən də olum, anam da olsun,

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...



Bir şeylər demişdin altı yaşımda,

Hələ də havası qalır başımda...

Qopsun fırtınlar qan yaddaşımda,

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...

***

Hisli lampalarından

Yoxsulluq yağan evlər...

Sınıq pəncərələri

günəşə baxan evlər.

Yaraşıqdan yad olmaz

Günəş-yaraşıqları...

Gecələrə tor atar

boğulan işıqları...

İşığın əlində qaranlıq əsir

Evdə yoxsulluğun kölgəsi gəzir...

Qatla barmağını nə vardı kənddə,

Sənsiz yetim qalan dərd şikayətdə.

Vaxtsız çiçəyini tökər gilaslar

Tükənmir sıraya düzülən yaslar...

Qəbristan yolumu əcəlin fəndi,

Bir-bir torpaq altda daşıyır kəndi...

Baxma ki, bir ucdan bahar gül açır,

Tökür yarpağını bir ucdan payız...

Dağlar ayaqdadı üzü suyuyla,

Bulaqlar - gözləri yol çəkən ayna...

Soluxan soluxub, nə toy, nə düdük?

Get özün-özünə əl çalıb oyna...

Gah yatar, gah qalxıb baxar ucadan,

Sonuncu yoxuşu çıxdınmı solda?

Təpənin döşündə anamdı yatan,

Bir əli çöldədir, bir gözü yolda...



Niyə puç olmadı bəs ata yurdu?

Üstündə anamın gözü var axı.

Qaranlıq gecədə yoluma nurdu,

O Ay da anamın gözüylə baxır.



Uzalı deyilsə ana əlləri,

Yollara baxmırsa qoca bir qarı

Bəs onda hardandır səhər yelləri

Hardandır, Göylərin ağ buludları?

***

...Görən hansı xəbərdi səslərində duyulan,

Qərib saxsağanların?

Bəs onda neyləməli soğan kimi soyulan

Göz yaşına dönürsə acısı soğanların?



Qaynayan suya düşmüş,

bürüşmüş alma kimi

Qırış-qırış sifəti, bir də bəyaz saçları.

Külək vaxtsız sədası gələn yağışın, qarın,

Ağlıma bəyaz saçların,

içimi sızım-sızım sızladan qış gəlir,

Sevinc məndən yan ötür

Kədər mənə tuş gəlir, ana...

Arzundan, taleyindən,

İşindən, gücündən keçməlisən.

Can dedin, can şirinmi,

canından keçmək olmur.

Ölüm olsun, qan olsun,

içindən keçməlisən,

Və bu yalan dünyanın

yanından keçmək olmur...

Fəxrin, fəxarətindim,

göz nurun, qulaq həyanın,

Dünyaya diqqətindim,

Yanımdan yel keçəndə

varlığın üşüyərdi,

Varlığın qulaq olub

yolları dinşiyərdi...

Ölmür, analar ölmür...

Varlığından həyata

canlı körpülər atan,

Hələ bizdə yaşayan,

hələ bizi yaşadan

Ölmür, analar, ölmür...



...Hansı dənizin suyu

bizim dağlara yağır?

bizim yerin buxarı

çökür hansı dənizə?..

Yüz arxın ömrüdür bir çayın ömrü,

Arxlar bulaqların adını tutmaz.

Uzanar övladın arxayın ömrü,

Ana yaddan çıxar, ana unutmaz.

Dünyanın ən gözəl yeriydi kəndim,

Sevgisi, sevinci birə-beşiydi.

Ondakı Allahdı, anamdı, məndim

Bəxtimin sirdaşı yaz günəşiydi.



Bir könül işidir hər açılan gül,

Düşünmək olarmı qönçəni gülsüz?

Allaha sevginin evidir könül,

Quru dörd divardı dünya könülsüz...

Açılan çiçəklər Allahın gözü,

Allahın özüdür yaşıl budaqlar...

Göydən sirr yağır.

Yağışlar Tanrının fikridir, yağır.

...Gördüm qarşı dağa çökən çənləri,

yoxsa... dilim-ağzım qurusun, Allah.

Qoruya bilmədim mən sevənləri,

Məni sevənləri qorusun Allah.

Bu gecə səhəri görmək istəyər,

Kəsər barmağını bu gecə, yatmaz.

Anam da yuxuma girmək istəyər,

Görər ki, yatmışam qıyıb oyatmaz.



Ağ duman bürüyər qara saçları,

Qış kəsib qapını payız axsayır.

Yollar ayrıcında qoz ağacları

Yolumu gözləyir, günümü sayır...



Hələ ki, ömrümə ləngiyir bahar,

Bəxtin əlindədir hələ ki, yaxam.

Payızdan bahara qayıtmağım var,

Payızdan bahara bu gün-sabaham...



Uzanar günəşin qızıl saçları,

Enib dərələrdə gümüş əridər.

Tökər meyvəsini qoz ağacları,

Göylər hesabını yerdə çürüdər...



O uçuq hasarlar, o sahibsiz ev

Divarda həsrətin dodağı çat-çat.

Bir də bundan sonra vətəni yüz sev,

Ümidlə başını yüz dəfə allat.



Xeyri yox, gedənlər gəlməz geriyə,

Və heç nə geriyə qayıtmayacaq.

Deyirdin, bir zaman ocaq yeriyəm,

Yandıran yoxdursa nə od, nə ocaq?



...Qara bulud vətənnənmi gəlirsən,

Ölənnənmi, itənnənmi gəlirsən?

Bu qürbətdə sənnən betər dolan mən,

Ya mənsənmi, sən mənnənmi, gəlirsən?

***

Çöldə barmağıma tikən batanda

Üstünə qaçardım əlləri qanlı.

Bir çarpan ürəkdik biz iki canda

Sən oğulcanlıydın, mən anacanlı...



Yaş olub axardı yetim qürurum,

Atam da yox idi fərqinə varsın.

Deyərdin, ağlama, gözümün nuru

Gətir barmağını öpüm qurtarsın.



İndi o ilahi sevgilər hanı?

Bir candan keçəydi başqa bir cana.

Öpərdin, kəsərdi əlimin qanı,

Sənin nəfəsində nə varmış, ana?



Yerlərin göylərə diləyi səndin,

Baxtına vaxtımın günəşi doğdu.

Dünyaya gəldiyim ana vətəndin

Sən yoxsan, bəlkə heç vətən də yoxdu...



Bəs niyə üstümdən kölgəni çəkdin?

Döndərib könlümü neylərə, getdin.

Bəlkə də göylərdən enən mələkdin,

Qayıdıb yenidən göylərə getdin.



İnsanın mənzili ağrılarcadı,

Uzanar vətəndən qürbətə acım.

Qan olan ürəyim paramparçadı,

Sən yoxsan, mən kimin üstünə qaçım?

***

Ölümsüzdən ölümsüz

Ana bətni - bu tunel.

Allahdan sonsuzacan

Bu tuneldən keçib gedir bütün el...

2016 - 30 avqust 2018

Çanaqqala (Türkiyə) - Tovuz




Baxış: 831 | Bölmə: Mədəniyyət, slayd1
Fikirler
Xəbər lenti
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sorğu
suali daxil et

cavab 1
cavab 2
cavab 3
cavab4

Müəllif hüquqları qorunur.
Yenises.ru-nun məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Copyright 2012 yenises.ru. Powered by Dara ( DaDaSHoV)
Рейтинг@Mail.ru