O DÜNYA-HƏR KƏSİN ÖZ DÜNYASIDIR!

AFAQ ŞIXLI

O dünya - hər kəsin öz dünyasıdır!

Daha maraqlıdır o dünya mənə!
Orada atam var, anam var mənim.
Orada üzünü görə bilməyib,
Sevə bilmədiyim balam var mənim.

Orada şıx babam, vəfalı nənəm,
Nəslimdən, soyumdan neçə igid var.
Orada bu yurdu vətən eyləyən,
Minlərlə, canından keçən şəhid var.

Orada kimsəni əzməz ki, dövran,
O, gözüdönmüşlər dünyası deyil.
Mənsəbə sığınan, pula tutunan,
Diriykən ölmüşlər dünyası deyil!

Yamana – cəhənnəm, yaxşıya – cənnət,
Həqiqət, ədalət, düz dünyasıdır!
Nə qərib yox orda, nə də ki, qürbət,
O dünya - hər kəsin öz dünyasıdır!



05.06.2020
M Ü Ş F İ Q...
Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatının ən nakam və ən çox sevilən şairi Mikayıl Müşfiqin doğum gündür.

Hüseyin Cavid demişkən: - " Müşfiq bir oddur ki, öz-özünü yandıracaq..."

Müşfiq bütün mənalarda od idi,kişilikdə,dosta əhdə vəfada,ləyaqətdə hər şeydə,hər şeydə.Onun H.Cavidə vəfası bir ləyaqət,gözəl əxlaq nümunəsidir.Aşağıdakı xatirə qanınızı donduracaq həyəcandan...

Mikayıl Müşfiq həbs olunmamışdan 2-3 ay öncə Ayna Sultanova Müşfqi öz yanına çağırıb demişdi ki,artıq biz Hüseyn Cavidi itiririk,onu həbs eliyəcəklər,sən onun əleyhinə bir iki yazı yaz səni repressiyadan qurtara bilərik.O zaman otaqda Mikayıl Müşfiq bu sözləri deyir:“ Mənim sağ əlim Cavid əleyhinə bir söz yazsa, sol əlimlə onu baltalayaram”.

Hətta Ayna Sultanova bu hadisədən sonra hönkür-hönkür ağlamışdı.

Bu hadisə Ayna Sultanovanın öz xatirələrində var.

Birdə M.Müşfiqin " Tərtərhes nəğmələri"ndən aşağıdakı misraları paylaşıram:

Bu nə yoldur, daşnaq yolu…
Hər dərəsi qanla dolu,
Nə acıdır bunun adı.
O dənizdən bu dənizə
Deyib çıxdı sinəmizə,
Bir tapdadı, bir doğradı.
Orda dəhşət , burda vəhşət,
Əlində baş, dişində ət,
Tanırsınız o cəlladı.
Nə bağ qaldı, nə də bağban…
Qurşun, ölüm, atəş, duman
Yaxamızı parçaladı.
Bilən bilir, bu zülmətə,
Bu uğursuz fəlakətə
Kim əl çaldı, kim ağladı…


MÜHÜM QEYD.Bu əsərdə ilkin variant " Tanırsınız o cəlladı" olub.Müşfiq burada yüzlərə türkün qanını axıdan erməni qatil Andronik Ozanyanı nəzərdə tutaraq yazıb.Amma Sovet senzurası "cəlladı" sözünü " müsavat"la dəyişdirib ki bu da misraların ruhuna uyğun gəlmir.Çünki dərindən diqqət yetirsəniz görərsiniz ki misralarda şəxsdən,ermənilərin "dənizlərdən dənizlərə" utopiyasından bəhs olunur," Müsavat" partiyasından deyi.
Mərhum gözəl şairimiz Rəfiq Zəka Xəndan da bunun belə olduğunu xatirələrində də vurğulayıb.
Nur içində yat Mikayıl Müşfiq!

Məhəmməd İsrafiloğlu
05.06.2020
Фильм бакинца Исмаила Меликова признан победителем в одной из номинаций в США
Решением жюри 3-го Международного Юго-Восточного регионального кинофестиваля (Southeast Regional Film Festival, Джексонвилль, Флорида, США) короткометражный фильм "UP" ("Свыше", оригинальное название дается на английском языке) бакинца Исмаила Меликова признан сегодня победителем в номинации "Лучший экспериментальный фильм и виртуальная реальность". Исмаил является режиссером, продюсером фильма, а также художником по спецэффектам.
MEYDAN TÜLKÜ MEYDANIDI...
İslam Türkay

Meydan tülkü meydanıdı...


[i]Zəmanə bəd gəldi ,lələ,
Meydan tülkü meydanıdı.
Ömrüm yanıb döndü külə,
Meydan tülkü meydanıdı...

Unuda bilmədiyim dost

Moskvada 40 ildən çox yaşadığımdan, burada çoxlu dostlarım, tanışlarım olub. Uzun illərdir dostluq etdiyim, oturub-durduğum, keçirdiyimiz müxtəlif tədbirlərdə fikrlərimi bölüşdüyüm adamlar da az deyil. O adamlardan biri də Vladislav İvanoviç Şvetsov idi. Biz Moskvada Aeroport metrosunun yaxınlığında Usiyeviç küçəsi ev 12/14 yerləşən “Bakı” kinoteatrında keçirilən növbəti tədbirlərimizin birində görüşüb tanış olmuşduq. O tədbirdə ikimizin də çıxış etməyimiz bizi tanış etdi və dostluğumuzun təməlini qoydu. O vaxt “Bakı” kinoteatrı bağlanmamışdır və bir sıra tədbirlərimizi orada keçirirdik.

Vladislav İvanoviç Şvetsov Azərbaycanda anadan olmuşdur. Yeniyetmə çağlarından idmanla məşqul olmuş, ucaboylu, cüssəli bir adamdı. Uzun illər Bakıda hüquq - mühafizə orqanlarında çalışımış, daxili işlər nazirinin müavini olmuşdu. İşinə, peşəsinə sədaqətli insan idi. O vaxtlar Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmişdir.

Hər yerdə özünün Heydər Əliyevin kadrı olduğunu vurğulayardı. Həmişə işə götürüldüyü günü maraqla xatırlayardı: “Məni Daxili İşlər nazirinin müavini vəzifəsinə Heydər Əliyev özü götürmüşdü. Məni yanına çağırtdırıb sorğu - suala başladı: –Sən Azərbaycanda doğulmusan, de görüm azərbaycanca bilirsənmi? Mən azərbaycan dilində dedim ki, Heydər Əliyeviç, belə də, babat bilirəm. Heydər Əliyev gülümsəyib dedi ki, əgər sən babat sözünü bilirsənsə, səni işə qəbil elədik.

Azərbaycandan gedəndən sonra SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Ural, Sibir və Uzaq Şərq bölgələri üzrə kuratoru vəzifəsində çalışıb. Rusiya vəkillər kollegiyasının üzvü idi.

Bir neçə gün bundan əvvəl Ramiz Abutalıbovla Vladislav İvanoviçi xatırladıq. Xatirəsini etiramla yad etdik, rəhmət dilədik. Ramiz müəllim Vladislav İvanoviçi çoxdan tanıdığını, hətta onun böyük qardaşı Stanislav İvanoviçlə bir sinifdə oxuduğunu dedi. Bakıda 29 - saylı orta məktəbin 4-cü sinifdə oxuduqları vaxt çəkdirdikləri bir şəkli mənə göndərdi.
Unuda bilmədiyim dost
Vladislav İvanoviç Şvetsov həmişə doğulduğu Azərbaycandan, orada işləməsindən, dostluq etdiyi insanlardan böyük məhəbbətlə, canlı, maraqlı xatirələr danışardı. Qarabağın işğalıyla barışmırdı. Son dövrlərdə günahsız insanların haqsız yerə yurd-yuvalarından didərgin düşməsindən, onların üzləşdiyi problemlərdən söz salar, haqsızlıqlara məruz qaldıqlarını ürək yanğısıyla bildirərdi. Məndən yaşca böyük olmasına baxmayaraq bizim aramızda yaxın dostluq münasibəti yaranmışdır. Müntəzəm olaraq bir-birimizə zəng edib hal-əhval tuturduq, bir balaca başım qarışıq olsaydı, gec zəng eləsəydim, özü mənə telefon açardı.

Moskvada vaxt tapıb görüşür, söhbət edir, siyasətdən, poeziyadan, təhsildən, bizi narahat edən problemlərdən söz açardıq. Onun keçirəcəyimiz tədbirlərlə bağlı təklifləri o qədər maraqlı idi ki, onu dinləyərkən böyük zövq alırdıq. Şvetsovu yaxından tanıyan başqa azərbaycanlılar da bizə yol göstərən, bizə doğru məsləhət verən belə bir insanın dostluğundan qürur hissi keçirirdilər. Vladislav İvanoviçin sözübütövlüyü, möhkəm iradəsi, prinsipiallığı hamımıza bəlli idi. Onun geniş dünyagörüşü məni valeh edirdi. Onun da mənimlə ünsiyyət saxlamaqdan, həmsöhbət olmaqdan xoşlandığını hiss etdiyimdən bundan qürurlanırdım. Bizim diasporayla bağlı planlarımız var idi. Moskvada planlarımızı, görəcək işlərimizi müzakirə edirdik, təəssüf ki, bizim o planlarımız həyata keçmədi.Vladislav İvanoviçin qəflətən və vaxtsız ölümü hər şeyə nöqtə qoydu. Onunla bağlı yaddaşımda bir çox işıqlı xatirələr qalıb. Taleyimə minnətdaram ki, o, mənə həyatda belə bir dost bəxş etdi.

Dostluğumuzun möhkəmliyinin bir səbəbi də var idi. Vladislav İvanoviç mənim Kəlbəcərdən olduğumu biləndən sonra aramızda dostluğumuz daha da möhkəmlənmişdir. Və elə ilk tanışlığımızda mənə bildirdi ki, məni Kəlbəcərdən tanıyır. Bir hadisəni mənə danışdı. Sonra 2014-cü ildə may ayının 17 – də Moskvada Mərkəzi Ədiblər evinin böyük zalında mənim 60 –illik yubileyimdə öz çıxışnda bunu bir daha xatırlatdı. Vladislav İvanoviçin həmin çıxışı haqda gözəl qələm sahibi olan jurnalistimiz Tünzalə Vəliqızı geniş bir yazı yazıb “Yenisəs.ru” saytında yerləşdirmişdir.
Unuda bilmədiyim dost
Vladislav İvanoviç danışırdı ki, 1982 - ci ildə Kəlbəcərdə bir cinayət hadisəsi baş vermişdir. O işi araşdırmaq üçün məni Mərkəzi Komitənin tapşırığıla Kəlbəcərə göndərdilər. Mənə xüsusi vertolyot da ayırmışdılar. Pilot vertolyotu şəhərə endirə bilmədi. Kəlbəcərdən bir az aralı bir düzdə yerə endik. Mənim rayona gəlməyimi artıq rayon rəhbərliyi bilirdi. Bir az keşmişdir ki, Qaz-69 "Vilis" markalı maşınla rayondan dalımca gəldilər. Mən işi araşdırırdım və rayon rəhbərliyinin məni ələ alacaqlarından ehtiyat edirdim. Hətta onların yeməyə dəvətlərinə də etiraz eləmişdim. Orada mənə dedilər ki, Kəlbəcər şəhərində Kəlbəcər tarix diyarşünaslıq muzeyi açılıb. Məni maraq götürdü, muzeyə baxmq üçün oraya getdim. Muzeyin direktoru məni çox həvəslə qarşıladı. Sonradan bildim ki, o Kəlbəcərin ən tanınmış simalarından olan Şamil Əsgərovdur. “Nəsib, Şamil müəllim mənə sənin muzeydə şəklini göstərdi, bizim də Moskvada bir şairimiz var”,- dedi. Bu ad o vaxtdan yadımda qalıb. İndi sevinirəm ki, o vaxt adını Kəlbəcərdə eşitdiyim həmin o kəlbəcərli şairin Moskvada yubileyində şıxış etmək mənə qismət olub.

Vladislav İvanoviç adətən çıxışlarını azərbaycan dilində böyük şairimiz S. Vurğunun “Azərbaycan” şeiriylə bitirərdi. İnsanlara Allahın verdiyi ən yüksək keyfiyyətlərdən biri əsl ziyalılıq və müdriklikdir. Bunları qazanan insanların üzündən-gözündən ətrafına işıq yağar. Və belə adamları nurlu adam deyib çağırarlar. Vladislav İvanoviç Şvetsov da mənim yaxından tanıdığım nurlu insanlardan idi.

Vladilav İvanoviç tez-tez mənə xatırladırdı ki, Nəsib, ikimizində həyatımızda bir oxşarlıq var: - Mən Azərbaycanda doğulmuşam, ömrümün çoxunu orada yaşamış rusam. Sən isə Azərbaycanda doğulub, ömrünün çoxunu Rusiyada yaşayan azərbaycanlısan. İkimizdə Rusiyada yaşasaq da nədənsə Azərbaycanı daha çox sevirik.

2011-ci ilin iyulun 5-də Dünya azərbaycanlılarının III qurultayında iştirak etmək üçün Moskvadan Bakıya gələn nümayəndələrdən arasında Vladislav İvanoviç də vardı. İkimizdə “Park-İnn” otelində qalırdıq. Demək olar ki, hər gün bir yerdəydik və tədbirlərdə bərabər iştirak edirdik.

Qurultay günlərində Vladislav İvanoviç o vaxt Bakıda əldə edilmiş nailiyyətlərə sevinir, dünya azərbaycanlıları arasında həmrəyliyin güclənməsini ürəkdən alqışlayırdı. Onun tədbirlərdə ki, çıxışları Rusiyada yaşayan soydaşlarımızı daha da ruhlandırırdı, hər görüşümüzdə Azərbaycanımızın milli maraqları ətrafında sıx birləşməyimizi bizə tövsiyyə edirdi. Ömrünün son illərini Azərbaycanda yaşamağı arzulayırdı.

Allah Vladislav İvanoviçə rəhmət elə¬sin! Qəbri nurla dolsun!


Nəsib Nəbioğlu
Moskva, 29 may, 2020




Samara vilayəti  qubernatoru  Şirvan Kərimovu  Azərbaycanın Respublika günü münasibətilə təbrik edib
Dünən -mayın 28-də Samara vilayəti qubernatoru Dmitri Azarov millətlərarası münasibətlər üzrə regional şuranın iclasını keçirib. Pandemiya şəraitində ilk dəfə videokonfrans şəklində keçirilən yığıncaqda milli ictimai cəmiyyətlərin liderləri iştirak ediblər. Onu da qeyd edək ki, regionda 120-də artıq milli və millətlərarası ictimai birlik fəaliyyət göstərir.
Putin əyani təhsilin distansiyalı olacağı xəbərini təkzib etdi
Valdimir Putin koronavirus pandemiyasından sonra Rusiyada əyanı təhsilin distansiyalı olacağı xəbərini təxribat və şayiə hesab edir.

Bu barədə o təhsil sferasının koronavirus pandemiyası şəraitinə həsr olunmuş yığıncağında söyləyib..
Türkiyə  ölkəsinə müalicəyə gələn  rusiyalılara izn verdi
"Anadolu " agentliyinin verdiyi məlumata görə Türkiyə Rusiya da daxil olmaqla tibbi müayinə üçün ölkəsinə gəlmək isttəyən 31 ölkə vətəndaşına icazə verib. Hökümətin qərarında belə deyilir.

Qadağa mayın 20-də götürüləcək. Rusiya vətəndaşlarından başqa Azərbaycan, Gürcüstan, Qazağıstan, Almaniya, Böyük Britaniya, Niderland və bir sıra ölkə vətəndaşlaırı sərhədii keçə biləcəklər.
Peskov da koronavirusa yoluxdu
Rusiya prezidenti Vladimir Putinin mətbuat katibi Dmitri Peskov COVİD-19-a yoluxduğu haqqında məlumat verib. Bundan əvvəl onun virusu qoruyan paltar geyindiyi qeyd edilirdi.

"Bəli mən xəstələnmişəm. Müalicə olunuram"-deyə TASS agentliyinin suallarında onda koronavirus aşkarlandığını bəyab edib. Peskov onu da qeyd edib ki, şəxsən Vladimir Putinlə bir aydan artıq danışmadığını təsdiqləyib.

"RİA Novosti" prezidentin mətbuat katibinin xəstəxanada olduğunu məlumat verib.

YENİSES.RU
В Москве скончался известный Скульптор ФАХРАДДИН РЗАЕВ
В Москве на 71-м году жизни после продолжительной болезни скончался известный азербайджанский художник-скульптор, член Московского союза художников Рзаев Фахраддин Рзахан-оглы.

Rusiyanın baş naziri Mişustində  koronavirus aşkar edildi
Baş nazir Mixail Misşustin koronavirusa tutulub. Bu barədə "Rossiya 24" televiziya kanalı məlumat yayıb.

Baş nazir özü bu məlumatı Rusiya rrezidenti Vladimir Putinlə söhbətində təsdiqləyib. Onun sözlərinə görə, koronavirus üçün etdirrdiyi test müsbət nəticə göstərib.

Mişustinin xəstə olduğu müddətdə müvəqqəti olaraq baş nazir vəzifəsini Andrey Belousov icra edəcək. Müvafiq təklif dövlət başçısı tərəfindən dəstəklənib.

Mişustin rusları evdə qalmağa və sağlamlıqlarına daha diqqətli olmağa çağırıb.


Yenises.ru
Zirəddin Rzayev  onu tənqid edən həkimə: Mən onu tanımıram!

Tanınmış rusiaylı ekstrasens Zirəddin Rzayev onun klinik psixoloq kimi təqdim olunmasını "biabırçılıq" sayan həkim-nevroloq Qalib Əsədovu “tanımadığını” söylədi.

"Mənim adımla özünü reklam etməkdənsə" xəstələrdə özünüzə inam yaradın ki, başqa yerlərə üz tutmasınlar mesajını da çatdırdı. Və sizin məntiqiniz şikəstdirsə, bunun günahı məndə deyil dedi.
Və nəhayət... Moskvadan  “Evəgedirəm”
Yazıya qoyulmuş bu şəkil yoldur-uzanıb gedir. Gecənin qaranlığında foto effekti zəif olan bir kadr. Amma bu yol koronavirus bəlasının işsiz və “evdə qapalı qalmaq" məcburiyyətində qoyduğu soydaşlarımızı evinə götürən yoldur!

Sentimental səslənir, bəli. Məlum epidemiyanın yaratdığı maddi və mənəvi sıxıntıların doğurduğu əks-səda belədir, təəssüf ki.
Putin Rusiyada  koronavirusun yayılmasının  ləngidiyindən  danışdı
RF prezidentu Vladimir Putin Rusiyada koronavirusa qarşı görülən tədbirlərin onun yayılmasını ləngitdiyini bəyan edib. Lakinn ölkə başçısı onu da qeyd edib ki, epidemiyanın yüksəlişi (pik həddi ) hələ qabaqdadır.

"Koronavirusun yayılması yalnız Moskvada deyil, Rusiyanın digər regionlarında da davam etməkdədir. Lakin hazırlıqlar sayəsində bu prosesi ləngidə bilmişik". Putin bu fikirləri ölkədə sanitar-epidemoloji vəziyyətə həsr olunmuş yığıncaqda söyləyib.

"Vəziyyət gərgin olaraq qalır və təəssüf ki, epidemiyanın yayılması və koronavirusa yoluxanların sayı artmaqda davam edir. Profilaktik tədbirlərin hesabina biz bunu ləngidə, prosesi durdura bilmişik. Lakin virus hətta bir dənə olsa belə Rusiyanın bütün 85 regionunda qeydə alınıb"-deyə prezidentin sözlərindən TASS sitat gətirib.

Prezident onu da vurğulayıb ki, epidemiyanın qarşıda gözlənilən yüksəkliyini yumşaldaraq bunu keçmək vacibdir.

RF başçısı - "Mütəxəssislərin dediyi kimi, xəstəliyin pik həddi hələ qarşıdadır və yeni yoluxanların qeyd alındığı bir dönəmdə və bizə indi bu yükəslişi yumşaltmaq və onun keçmə müddətini azalatmaq lazımdır"-deyib.

YENİSES.RU
Qonşunun  "sənin həyətinə düşən almanı yiğa bilmən" haqqında qanun-Rusiyada
Rusiyada "bağ qonşuluğu" münasibətlərini tənzimləyən qanunlar paketi hazırlanır.

Mülki Məcəllədə qonşuların hüquqlarını tənzimləyən dəyişikliklər paketinin hazırlanması planlaşdırılır. Bunu "Rossiyskaya qazeta" ya müsahibəsində Dövlət Dumasının Dövlət quruculuğu və qanunvericilik komitəsinin sədri Pavel Kraşeninnikov söyləyib.

[/i]
UNUDULMAZLAR: "Həqiqətlərin qətlindən ötən 29 il" - Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyeva
“Bir insan ömrü həm Yol, həm də son mənzildir.”
Rüstəm Behrudi.


Uşaqlığımdan bu günümədək qəribə bir xasiyyət daşıyıram. Sanki bütün yaşadığım günlər bir xronolji cədvəl kimi həmişəlik beynimə həkk olunub. Bütün ayrıntı və incə detallarıyla kopiyalanmış şəkildə yatır, yatır və həmin rəqəmə tuş gələn gündə qəfil oyanır, ayağa qalxır. Bu şakərimdən heç bir zaman qurtula bilmirəm ki, bilmirəm.

Bəlkə də tarixçilikdən qaynaqlanan bir vərdişdir ki, özlüyümdə bunu heç də yaxşı vərdiş saymıram. Çünki sevib itirdiyim Dost və Əzizlərimi xatırladan günlərin tarixi o zaman təkcə rəqəmi ifadə etmir, ağır bir daş, qurğuşun kimi qəlbimdən asılır.

Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyeva! Şəxsi olaraq tanımadığım, amma ictimai-siyasi fəaliyyətlərindən, cəsur vətəndaş mövqeyindən irəli gələn əsl ziyalı duruşlarıyla ürəyimdə taxt quraraq, əziz və doğma insanlar olaraq yaddaşıma daimi olaraq qazındı, qaldı və mən var olduqca orada qalacaqlar.

Moskvada yaşayan çox dəyərli, milli fikirlərə sahib tələbə dostum İqbal Aslanov keçənlərdə Şəkinin Kiş kəndində Aydın Məmmədovun məzarını ziyarət etmişdi. Və ziyarəti zamanı çəkdiyi videonu mənə də göndərmişdi. Düzü çox təsirlənmişdim bu videodan, rəsmən alt-üst olmuşdum. Onsuzda bu erkən itkinin acısını yuxarıda da söylədyim kimi, zaman-zaman yaşayırdım.

Bir ay əvvəl İqballa aramızda keçən telefon söhbətində Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanı xatırladım. O da mənə - yeri gəlmişkən, onların ölümlərinin ildönümü ərəfəsində bəlkə bu ağırını bir xatirə yazısına tökəsən- dedi.

Aydın Məmmədovlu günlər bir kino lenti kimi canlandı gözümdə. Və o xatirələrdən bu yazı ərsəyə gəldi. Onu da deyim ki, tələbə dostum İqballa bu mövzuda ortaq sevgimiz var hər iki mərhum ziyalımıza qarşı. Sağ olsun İqbal Aslanov. Haqlı istəyiylə hiss və duyğularımı körüklədi əməlli başlı...

1991-ci il aprelin 19-da müəmmalı avtomobil qəzasına “qurban edilən”, xalq hərəkatının liderlərindən olan Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın ölümlərindən 29 il keçir...

“Xalq öz qəhrəmanlarını daim gözünün önündə olmağını istəyir- ya tribunada, ya da dar ağacında.”- Aydın Məmmədov

Bu yazı xalqının YOLUNDA ömrünü şam kimi əridən, sözün müstəqim anlamında əsl ziyalı, özünün parlaq zəkasıyla qaranlıqlarımızı aydınladan və bu YOLDA şəhid olan azman şəxsiyyətlər - xalq hərəkatının liderlərindən olan Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın əziz və işıqlı xatirələrinə həsr olunur...
UNUDULMAZLAR: "Həqiqətlərin qətlindən ötən 29 il" - Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyeva
İndiki gənc nəsil belə parlaq aydınları mütləq tanımalı və işığımızın sönməməsi adına örnək almalı. Gör biz kimləri itirdik, İlahi?! Milli azadlıq hərəkatının ən öndə gedən, parlaq, məşhur çıxışlarıyla milyonların ürəyində taxt quran olduqca cəsur bir alimimiz, ziyalımız, millət vəkilimiz vardı-AYDIN MƏMMƏDOV. Azadlıq meydanının, parlamentin xitabət kürsüsünə qalxıb nitq söyləyəndə Azərbaycanda yeddidən yetmiş yeddiyədək hər kəs ovsunlanardı onun çıxışının sehrində. Xalqın dərdlərini də, vəziyyətdən çıxış yollarını da elə məntiqli, təkrar olunmayan dillə anladar, izah edərdi ki, hamıya adı kimi “aydın” olardı hər şey. Qurduğu cümlələr hər kəsin içindən keçənlərin sadə, saf ifadəsiydi.

1991 ci ildə məşhur “4- cü mikrofon”un yaraşığıydı. Hər dəfə televiziya qarşısnda onu seyr edərkən anam iş -gücünü atıb, bütün diqqətiylə Aydın Məmmədovun çıxışlarına qulaq kəsilərdi. Hamımız nəfəsimizi içimizə çəkərdik O danışanda. Cəmiyyətin bütün kəsimləri qeyri-şərtsiz Onu sevirdi, qəbul edirdi. Özü həmişə deyərdi ki, mən orta müxalifətin nümayəndəsiyəm.Yəni hakimiyyətdə və müxalifətdə olan mütərəqqi qüvvələrin birləşdiricisi. Heç şübhəsiz öldürülmə səbəbi də bu oldu bəlkə, kim bilir. Çünki nə mərkəzi hakimiyyətin, nə də müxalifətin dağıdıcı, radikal qüvvələri Aydın Məmmədovun yaşamasından rahat ola bilməzdilər. Eyni avtomobildə başqa bir parlaq ziyalı, alimimiz, millət vəkilimiz Dilarə Əliyeva ilə 1991- ci il aprelin 19-da avtomobil qəzasına qurban edildi bu iki mümtaz şəxsiyyət.

Şuşada Aydın Məmmədovun mindiyi vertolyotu da vurmuşdular, o zaman ölümün və yaxud da sui-qəsdin pəncəsindən qurtulmuşdu. Amma şər qüvvələrin növbəti ölüm tələsindən qurtula bilmədi bu böyük insan. Aydın Məmmədovu olduqca gözəl anladan bir yazısında jurnalist Aydın Canıyev eynən belə sərrastcasına, həm də böyük ürək ağrısıyla onu belə xatırlatmışdı: “Aydın Məmmədovun varlığı və əlimizdən alınması yüzlərlə cavabsız sualın meydana çıxmasıdı. Yarımçıqlığın təntənəsidi! Başa çatmayan layihələrdi. Bitməyən arzulardı. Zənnə-gümana qapılmağa əsasdı. Həqiqətlərin qətlidi!”

Aydın Bəyin bir də Alim tərəfi vardı. Aydın Məmmədovun bir alim-türkoloq kimi araşdırma və düşüncələrinin üfüqləri olduqca geniş və heyrətamiz biri idi.
Moskvada oxuduğu illərdə gənc olmasında baxmayaraq məşhur alim-türkoloq Lev Qumilyovla dostluq etmişdi. Tələbə olarkən əfsanəvi, ensiklopedik biliyə malik olan L. Qumilyovun diqqətətini çəkə bilmişdi. A.Məmmədovun görkəmli qazax şairi Oljas Süleymanovla da yaxın dostluğu vardı. O, ciddi dilşünas alim kimi azərbaycan dili ilə bağlı,eləcə də şumer diliylə türk dilləri arasında fundamental araşdırmalar aparmaq istəyirdi, bunu inandırıcı dəlillərlə ortaya qoymağa çalışırdı.

Dilarə Əliyeva milli-azadlıq hərəkatına ən ilk qatılan alim, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi idi. Elm cəbhəsində özünün olduqca mükəmməl tədqiqat və araşdırmalarıyla böyük işlər görürdü. “Aslanın erkəyi, dişisi olmaz” timsalında ən qətiyyətli, cəsarətli duruşa, samballı ictimai-siyasi dünyagörüşə sahib ziyalılarımızdandı. Eyni zamanda Azərbaycan Qadın Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyətinin qurucularından və rəhbərlərindən biri olmuşdur. Olduqca elitar bir mədəniyyətə sahib, oturuş-duruşundan aristokratlıq yağan bir xanım olaraq hamı tərəfindən sevilən və təqdir olunandı.

Aydın Bəylə Dilarə Xanımın ölüm xəbəri həmin dövrdə toplumu, xalqımızı yasa boğmuşdur. Mən bu acı xəbər yayılanda BDU-da tarix fakültəsinin I kurs tələbəsiydim. Hər iki mərhumun Elmlər Akademiyasında təşkil olunmuş vida mərasimində göz yaşları içində iştirak etmişdim. Aydın Bəy doğulduğu Kiş kəndində, Dilarə xanımsa on minlərlə izdihamın çiyinlərində İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn edildi.

Bu gün də hefslənmədən xatırlaya bilmirsən! Heyf Aydın Bəy və Dilarə Xanım kimi ziaylı olaraq milli azadlıq mübarizəsinin önündə gedən cəsarətli DƏYƏRLƏRDƏN! Xalqın kisəsindən ən parlaq zəkali iki ziyali, alim, cəsur vətəndaş getdi. Olduqca unikal səxsiyyətlər idi hər ikisi.

AĞRILI QEYD. Hələ 1990-cı il avqustun 28-də Culfa rayonunun Yaycı kəndində Arazda çimərkən xüsusi tapşırıqla rus zabitinin snayperindən açılan atəşlə qətlə yetirilən böyük türkçü, fizika elmləri üzrə alim Tağı Qasımoğlu ilk şəhidlərimizdən oldu. Görkəmli türkoloq alimlərimiz, o dövrdə milli azadlıq hərəkatının ən aktiv ziyalıları Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın 1991-ci ilin aprelində müəmmalı avtomobil qəzasına qurban edilməsindən sonra ölüm dalğası Qarakənd faciəsinədək davam etdirildi. Özü də ən amansız bir şəkildə. 1991 ci il noyabrın 20-də baş verən Qarakənd faciəsi də düşünən başların şüurlu şəkildə kəsilməsinə yönəlmişdi. Əslində bu hadisə Sovet rus imperiyasının Azərbaycanın hakimiyyətdə təmsil olunan mütərəqqi, milli vətənpərvər kadrlarına qarşı həyata keçirdiyi qəddar terror aktıydı. Onların satılmayacağını, Vətən naminə xalqın yanında sonunadək olacaqlarını bildikləri üçün də məhv edildilər. Təsadüfi deyil ki, sonralar yəni bu sui -qəsdlər bir dalğa kimi Azərbaycanın milli məfkurə daşıyan övladlarını əlimizdən aldı. Onsuz da az bir qisim olan bu cür cəsarətli aydınların aradan götürülməsi toplumda çox böyük boşluqlar yaratdı. Bu gün də o ziyalıarın yeri görünür! Maddi marağını xalqın-millətin mənəvi marağına qurban verməyən insanları çıraqla gəzdiyimiz bir vaxtda-geriyə boylanıb- bizim belə ZİYALILARımız vardı, yaşadılar və getdilər-demək də tarixçi kimi sadəcə xronoloji xatırlatmadan başqa bir şeyə yararmı? Tarix təkrarlarda təkrarlanar ümidiylə, örnəklərdən YOLA çıxıb YOL aldığımız çox TARİX olanlar var. Bu yöndən çox şeyə yarar, məncə.

Bu faciədə dünyasını dəyişənlərin ruhları şad olsun! İşıqlar içində yatsınlar!

Məhəmməd İsrafiloğlu,
Ukrayna

Öz pasportundan imtina etmədən RF vətəndaşlığı -gözlənilən qanun gəldi

Rusiya vətəndaşlığı almaq istəyənlər üçün gözlənilən qanun gəldi. Bir müddət əvvəl prezident PUtinin RF vətəndaşlığını asanlaşdırmaq təklifi ilə çıxış etdiyi və bunun martın ortalarında qəbul ediləcəyi söylənən qanun nəhayət ki bu gün Dövlət Dumasından keçib.

RF vətəndaşlığı almaq haqqında qanunda əsaslı dəyişiklər- asanlaşdırmalar hansılardır.

Əvvəlki qanunda RF vətəndaşlığı üçün müraciət edən xarici ölkə vətəndaşları və eləcə də vətəndaşlığı olmayan şəxslərdən ölkə ərazisində ən azı 5 il yaşama tələbi olunurdu. Bundan başqa RF vətəndaşı olmaq istəyən öz maddi durmunu özünu təmin edəcəyini təsdiq edən sənəd verməli-ən azı bankda 250 min rubl civarında pulu olmalıydı. Tələblər sırasında vətəndaşlığa müraciət edənin öz ölkəsinin vətəndaşlığında imtina etməsi də vardı.


Dövlət Duması Rusiya vətəndaşlığı alma qaydalarını asanlaşdıran qanunu ikinci və üçüncü oxunuşda qəbul edib. Dumanın qəbul etdiyi qanunun yekun variantında RF vətənbaşı olmaq istəyən şəxslərdən öz ölkəsinin pasportundan imtina etməsi tələb olunmayacaq. Əvvəlki qanunda RF vətənbaşlığı üçün müraciət edən şəxslərdən öz ölkəsinin vətəndaşlığndan imtina etməsi ilə bağlı sənəd tələb edilirdi.

Qanunda RF vətəndaşı olmaq üçün ölkədə 5 il daimi yaşama və qanuni dolanışıq mənbəyinin mövcudluğunu təsdiqlənməsi tələbləri də ləgv edilir. L akin bu SSRİ vətəndaşlığı olub, keçmiş SSRİ ölkələrinin heç birinin vətəndaşı olmayanlar üçün keçərlidir. Bundan əlavə, belə bir tələb, Rusiya Federasiyasında yaşayan bir rusla evlənən əcnəbilərdən və ortaq övladları olanlardan bu sənədlər tələb olunmayacaq.

Həmçinin, qanuna görə Ukrayna, Belarusiya, Moldova və Qazaxıstan vətəndaşlarına yaşayış icazəsi aldıqları zaman güzəştlər edilri və onalrın birbaşa vətəndəaşlıq alması mümkündür.


Tünzalə Vəliqızı
Yenises.ru
Domenlərin savaşı:  “org”-dan “info”ya  ötürülən informasiya
Və ya azru.org saytının azru.info varinatı- AzerRos rəhbərliyinə namizədləri kim qarşı-qarşıya gətirmək istəyir?


AzerRosun aprelin 24-nə təyin edilən qurultayı məlum pandemiya səbəbindən qeyri-müəyyən vaxta keçirilsə də, koronavirus qlobal bəlası belə bu mövzunu gündəmdə kölgələyə bilməyib.
Tarix : 5-09-2018, 21:11
Məmməd İsmayıldan yeni poema - Sən məni dünyaya gətirdin, ana...
Haçansa "Bircə ana-vətəndi, yerdə qalanı qürbət" misralarını yazmışdım. Qocalıqdandır, qürbətdəndir, bilmirəm, anam tez-tez yadıma düşür və düşdüyü anda da başlayıram balaca uşaq kimi hönkür-hönkür ağlamağa. O talesiz qadın bu dünyaya niyə gəlmişdi, gəlişinin məqsədi nəydi, nə gördü, nə yaşadı? Ömrün 22 yaşında dul qalan, saçının birini ağ, birini qara hörüb min zülm, zillətlə tək oğlunu böyüdən, sonunda da yeddi arzusundan birinə çatmadan dünyadan köçən bir ana düşünün. Bulaqlar başında, çaylar üstündə günəşli günlərdə, ayqaranlıq gecələrdə tək oğlu üçün göylərə əl açıb dualar edən, yerdə iki qabarlı əlindən, göydə Allahından başqa kimsəsi olmayan bu ananın, bu çilələrin əvəzində gördüyü nə oldu?

Ağ gün görmədiyindən də yaşının əllisində bədənində ağrımayan yeri qalmamışdı. Neçə dəfə Bakıda həkimlərə göstərmək istəmişdim, amma hər dəfəsində müxtəlif bəhanələrlə getmək istəməmişdi. Hətta teleqram vurdurub təcili kəndə gəlməyimi istədiyi vaxtlar da olmuşdu. İşim başımdan aşsa da, hər çağırışına qoşa-qoşa getmişdim. Amma gəldiyimi görəndə əvvəlki kimi ayağa qalxmış, gözaydınlığına gələn qonum-qonşulara: - Ay qız, vallah, canım elə bil bu gədəyə bağlıdı, ağrım-acım o gələn kimi yox olub gedir, - deyirdi. Bir-iki gün keçdikdən sonra "hazırlaş, gedək" deyəndə: - Ay anan sana qurban olsun; işim-gücüm tökülüb qalıb, mən getsəm, bə onları kim görəcək, bu qışın qış vaxtı hara gedim, qoy yaz gəlib istilər düşsün, onda gedərik, - deyib araya söz salardı. O zamanlar gəlişimə evin daşı-divarı da gülər, qazanı ocaqda, çayı dəmdə olardı. Amma bu dəfə - "gəlsin məni Bakıya aparsın" deyə dalbadal ismarışlar göndərirdi. Mən yolu yomrulmuş isə günü-günə satdıqca, anamdan gələn təkidli xəbərlər də davam edirdi, axırda vaxt tapıb gedəndə isə belə bir ümidim olurdu ki, anam yenə məni görən kimi sağalıb ayağa qalxacaq. Amma yox, bu dəfə belə olmayacaqdı.

Və biz ana-bala ilk dəfə idi ki, birlikdə uzaq səfərə çıxırdıq. Əvvəllər belə səfərləri nə qədər arzulamışdım. Onda hələ imkanlarımla arzularım yeni-yeni örtüşməyə başlayırdı... Hardan biləydim ki, bu səfər ilk olduğu kimi, həm də birlikdə çıxdığımız son səfər olacaqdı, sən saydığını say...

Anamı Respublika xəstəxanasının soyuq divarları arasında tanrıtanımaz həkim və tibb bacılarının ümidinə buraxacaqdım. Dünyanın ən gözəl paltarlarını tikən, dünyanın ən ləziz xörəklərini bişirən, toy-düyünlərin ən gözəl rəqs edəni, yas yerlərinin ağılarıyla daşı belə ağladan anamın səhərdən-axşama yol çəkən gözləri xəstəxana qapılarında qalmışdı. Ömrünü dağda-daşda, bağda-bağçada keçirən anam xəstəxana divarlarına sığışmırdı. Bu xəstəxana, dərman qoxuyan otaqlardan quş olub, qoyub gəldiyi kəndə-kəsəyə, inəyinin, it-pişiyinin, toyuq-cücəsinin yanına qayıtmaq istəyirdi. İlk dəfə idi ki, gələn yazı bulaq başında, çay kənarında çəmən güzarında yox, şəhərdə, xəstəxana divarları arasında qarşılayırdı. Burdan - beşinci mərtəbədən boz ayın bozbulanıq yaz səmasından başqa görünən bir şey yoxdu. Büsbütün iştahdan kəsilmişdi. Aradabir qadın iş yoldaşlarımın gətirdiyi ev yeməklərindən başqa xəstəxana bişmişlərinə dilini də vurmurdu. Arada meylinin çəkdiyi istilik pomidoru idi ki, onun da hər yerindən ağrı fışqıran vücuduna ziyandan başqa xeyri yoxdu. Təhlillər göstərəcəkdi ki, kənd imkansızlığından böyrəklərinin ikisi də sıradan çıxıb. Ayqaranlıq gecələrdə ətəyini dəstələyib dizinə qədər soyuq suların içində yalnız özünün deyil, qonşu qadınların da qarğıdalılıqlarını sulayan və 22 yaşından məhəbbət vərdişlərini vücudunun dərinliklərinə gömüb namus ocağına çevrilən bir qadının böyrəkləri, əlbəttə, çürüməli idi.

Çıxılmazlıq içində vurnuxurdum. "Atası olmayanların atası Allahdı" - deyirlər. Hər dəfə ölüb-itməz Respublika xəstəxanasının binasına yaxınlaşanda üzümü bozbulanıq aprel göylərinə tutub ona - Allaha yalvarır, bu dəfə də mənə kömək etməsini, anama şəfa verməsini istəyirdim.

İndi vaxt-bivaxt göz yaşı axıtmağımın iki əsas səbəbinin olduğunu düşünürəm: birincisi, xəstəxanaya ilk gəldiyində qonşu palatada yatan hansı qadınsa, - bu həkimlərdən bir şey çıxan deyil, beş-on manat ver, sənə dua yazdırım, - demişdi. Mən başsız da həkimlərə inansın deyə, o beş-on manatı anama verməmişdim: "Ana, nə baxırsan o qadının sözünə, sənə xəstəxananın ən yaxşı həkimləri baxır", - demişdim. (Əslində, dediklərim doğru idi, onda mən Azərbaycan televiziyasının "Elm və həyat" şöbəsində işləyirdim və o zamanlar üçün ünlü "Sağlamlıq" proqramı da bizim şöbədə hazırlanırdı, anamı müalicə edənlərin hamısı tanışdı) sən onlara inan, falçıya, duaya yox. İkincisi isə anamı xəstəxana küncündə tək-tənha qoyub 2 gün Zuğulbaya gənc şairlərin respublika müşavirəsinə getmişdim. Guya o müşavirəyə getməsəydim, dünya dağılardı. Qayıdanda anamı pis vəziyyətdə görəcəkdim. Palata yoldaşı rus qadın öz dilində mənə professorların anamın vəziyyətinin kritik olduğunu çatdıracaqdı: - Vicdanın olsun, - deyirdi rus qadın, - heç olmasa, yalandan da olsa, anana ümid ver, anan - "ölsəm də dərdim olmazdı, bilsəm, oğlum kiminlə evlənəcək, gəlinim kim olacaq" - deyir.

Yadıma düşdü ki, 3-4 gün əvvəl anamın yanına tez-tez gələn iş yoldaşım qızı soruşmuşdu, mən də: - Ana, sənin ki, saçı kəsik şəhər qızlarından xoşun gəlmir, - dəyəndə - saçı kəsik olanda nolar, elə demə ey, süd əmmişin birinə bənzəyir, cavabını vermişdi. İndi fərq edirdim ki, anam canında olanı professorlardan da yaxşı bilir, yoxsa iş yoldaşım qız haqqında tanımaza-bilməzə bu xoş sözləri deyərdimi? Başqa bir gəlin seçiminə zamanının qalmadığından, gördüyü şəhər qızından yapışmaq istəyirdi bu.

Həkimlər anamın xəstəxanada qalmasının gərəksiz olduğunu ölüm hökmü kimi üzümə oxuyacaqdılar. Mən də öz yanımdan canımı dişimə tutub anama sadəlövhcəsinə yalanlar uydurmağa çalışacaqdım. Burda "Bilən söyləməz, söyləyən bilməz" kəlamı yerinə düşür. Anam şübhələnməsin deyə (həm də rus qadının təlqini ilə), söhbəti iş yoldaşım, şəhərli qızdan salacaqdım: - Ana, həkimlər deyirlər, biz burada əlimizdən gələni etdik, yaz ağzıdır (1969-cu ilin may bayramı mənim vay bayramımın başlanğıcını hazırlamaqda idi...), xəstəni kəndinizə aparın, orda - təmiz havada müalicəsini davam etdirsin, payızda yenidən gələrsiniz. Və bir halda ki, şəhərli qızdan xoşun gəldi, tez sağal ki, elçiliyimə özün gedə biləsən.

Ümidli sözlərimin qarşılığında anamın cavabı amansız olacaqdı: - Bilirəm, ağlama desəm də, dözməyib ağlayacaqsan, amma ağlasan, dost-düşmən içində ağlama, enib bağımızda ağla. Sonra yanımda dayanan oğlanı əmimoğlu Qoca bilib: - A Qoca, Məhəmmədin qardaşı yoxdu, onu yasda tək buraxma, yaxşımı? - deyib kövrələcəkdi.

Mənə göstərdiyi o mat vəziyyəti, Allah kimsəyə göstərməsin.

...Ayqaranlıq gecə idi. Qatar qaranlığı yara-yara Tovuza - sabaha doğru yol başlamışdı. Guya mənə yollarda kömək etmək üçün gedən adam kupenin yuxarı yatağına başını qoyan kimi xoruldamağa başlayacaqdı... Ana-bala dərdimizlə baş-başa qalmışdıq. Yollarda isə sükutu qarşı-qarşıya gələn, bir-birini salamlayan qatarların fit səsləri pozurdu. Sanki bir-biriləri ilə hal-əhval tuturdular: - Yatmamısan ki? - Yox! - Bəs sən necə? - Mən də yox!



Qatar pəncərəsindən kupeyə düşən işıq zolağı anamın bürüşmüş, solğun və yorğun sifətini aradabir işıqlandırırdı... Elə bil buluddan Ay çıxıb-batırdı. Doğrudanmı, doğmadan-doğma olan bu əziz sifət yoxluğa gömüləcək, birdəfəlik silinib gedəcəkdi. O gecə qatarında, o qəm karvanında olub-keçənləri bir-bir xatırlamağa başlamışdım. Ağlıma elə hadisələr gəlirdi ki, adi günlərdə başım çatlasa da, onların heç birini xatırlaya bilməzdim. Anam oruclu ağzının duaları və yalvarışları ilə məni neçə dəfə ölümün pəncəsindən qurtarmışdı. Mənimsə yalvarışlarım kupe divarlarından uzağa gedə bilmir, Allaha ulaşmırdı, Allaha ulaşmadığından da anama kömək olmurdu. Görünür, Allah yalnız müqəddəslərin sözünü eşidir, günahlı bəndələrin yox... Fikirləşirdim ki, indi, budur, bu gecə qaranlığında dərd yumağına dönən anam, həqiqətən də müqəddəs adamdı. Bəlkə elə bu müqəddəsliyinə görə də Allah onun dualarını, yalvarışlarını hər zaman eşitmişdi. Taqəti tükənən, halı pərişan, həyat ümidi büsbütün tükənən anamla baş-başa qalmışdıq... Qatar tez-tez dartınır, silkələnir, anamın onsuz da ağrıyan canını daha da ağrıdır. Kupelərin birində marığa yatan ölümə görünür, lokomotivin də gücü çatmırdı, çatmadığına görə də dartınmağında idi. Anam mənə hiss etdirməməyə çalışsa da, can hayındaydı. Çürüyən böyrəklə Bakıdan Tovuza takkatak gedən on iki saatlıq qatar yolunu get, görüm necə gedirsən.

Bu sətirləri bilmirəm necə yazım və bilmirəm başıma haranın daşını töküm. Tez-tez ayaqyoluna getmək istəyirdi, istəyirdi, amma öz doğduğundan utanırdı anam. Ölüm hələ yaxın düşməmişdi o ilahi analıq, qadınlıq hissinə. Nə ayaqyoluna getməyə taqəti qalmamışdı, nə də oğlundan utandığından bələdçi rus qadının kupəyə gətirdiyi...Yaxşı ki, o bələdçi rus qadını vardı...

Öz ayağıyla getdiyi Bakıdan salacada qayıtmışdı anam. Qohum-qonşular başına yığışmışdı. Üç gündü ayaq üstündə idim. Dördüncü gecə qonşu əmimoğlugildə gözümü səksəkə içində yenicə yummuşdum ki, gecənin üçündə ağlaşma səsi eşidib ürəyimə damanların başıma gəldiyini duyub evimizə doğru qaçdım, anam təngnəfəs olmuşdu. Əllərindən başqa bir şey gəlməyən qohum-qonşu qadınlar anamın canının dəstələnməsini belə gözləməmişdilər, orda-burda ediləşirdilər.

İlk dəfə idi ki, ölümlə, doğma adamın ölümü ilə qarşı-qarşıya gəlirdim. Özümdən asılı olmayaraq, "ana" deyib bağırdım. Bu zaman gözlənilməz bir hadisə baş verdi, ölümün o tərəfindən-həyatın bu tərəfinə anamın boğazından bir "can" kəlməsi çıxacaqdı, ölüm yaxın düşməmişdi bu ilahi məhəbbətə. Ana oğlunu müharibənin, odun-alovun içindən elə bu "can" kəlməsi ilə çıxarmamışdımı? Anamın həyatda qalan son kəlməsi "can" olacaqdı, oğluna verdiyi və oğluna dediyi "can"! Keçmişə bağlanan bağlar elə bu sonuncu "can" kəlməsi ilə qırılmışdı.

Gecənin ölüm sükutunu evimizdən gələn ağlaşma səsi pozurdu...Məni bayıra çıxarmağa çalışanlara: - Siz Allah, mənə toxunmayın. Ay camaat, anamın qızı yoxdu, qoyun onu özüm ağlayım, - deyib şivən qoparırdım.

1969-cu ilin o məşum on dörd may səhəri ölüm xəbərinə açılacaqdı. Bu səhər həm də anamla bağlı son sirləri də açacaqdı. Adamlar qəbir qazmağa gedəndə anamın sirr yoldaşı Xatın bibi qəbri qəbiristanlığın hansı səmtində qazacaqlarını soruşanda ata tərəfimizin yatdığı səmtdə cavabını verəcəkdilər... Xatın bibi isə: - Günü qara gəlmiş Bakıya getməmişdən əvvəl gedib qəbiristanlıqda atasının məzarının yanına daş qoyub, mənə də dönə-dönə tapşırmışdı ki, - öz ayağımla getdiyimə baxma, gələndə ölüm gələcək, nişan qoymuşam, deyərsən başqa yerdə yox, məni orda, atamın yanında basdırsınlar, - demişdi.

Bir cənazə üzü qəbiristana doğru yol almışdı, günlü yağış başlamışdı. Elə bil göylər də cəfakeş bir ananın vaxtsız ölümünə göz yaşı tökürdü. Qəbiristan səmtinin göylərində göyqurşağı görünməyə başlamışdı. Cənazənin üstü ilə bir bülbül uçmağında idi, bülbül sadəcə, uçmurdu, həm də özünü yeyib-tökür, dil-dil ötürdü, o darmacalda mənə elə gəlirdi ki, cənazənin üstüylə uçan bülbül filan deyil, anamın ruhudur, öz ölümünə ağı deyir.

Anamın "sirləri" də ölümündən sonra bir-bir açılacaqdı. Anamın təkidiylə Bakıya getmək səbəbini Xatın bibimin dediklərindən öyrənəcəkdim. Anam Bakıya sağalmağa yox, öz ayağıyla ölməyə gedirmiş, Xatın bibim səbəbini soruşanda cavabı qısa olubmuş: - Getməsəm olmaz, nə çoxdu balamı istəməyən, əgər Bakıya getməyib burda ölsəm, hamı anası ölmüşü günahkar biləcək: - Bir oğlu var, çayda balıq yan gedir, anasını Bakıya aparsaydı, yəqin orda sağalıb gələrdi, deyib arxasınca şunduruq qoşacaqlar, həm də qoy özü də Bakıda zəhmətimi çəksin ki, mən öləndən sonra özünü danlayıb dağa-daşa vurmasın, heç olmasa, çəkdiyi zəhmətdən təskinlik tapsın. Bir də Məhəmmədə deyərsən ki, qara bayramımı keçirməsin, sağlığımda evlənmədi, heç olmasa, öldüyümdən sonra evlənsin. Şuğul üzündə qalarsan, dediklərimi yerinə yetirməsən, gözlərimin biri yolda, əllərimin biri çöldə uzalı qalıb yol gözləyəcəm, Məhəmməd (yəni mən!) evlənən günü Qarabulaqdan bir sənək su doldurub gətirib yanan məzarıma tökərsən ki, qəbrim od tutub yanmasın.

Və nigaran ruhların bu dünyanı tərk etmədiyinə inanan mən, dünyanın harasında olursam-olum, anamın ruhunun mənimlə olduğunu hər zaman hiss etdim.

Söylədiyim təsəlli yalanını yerinə yetirmək üçün anamın görüb-bəyəndiyi o saçı kəsik şəhər qızı ilə evlənəcəkdim (Doğrumu edəcəkdim, yanlışmı, bu ayrı mövzudur!). Və Bakıdan Tovuza toy karvanının gəldiyi o gün Xatın bibi Qarabulaqdan bir sənək su doldurub anamın Güllütəpə qəbiristanlığındakı məzarına səpəcəkdi. Heç bilmirəm, ondan sonra anamın gözü yollardan, əli çöllərdən çəkildimi? Hətta ömrün yetmiş doqquzunda xatirəsi məni qürbətin hücrə köşələrində vaxt-bivaxt göyüm-göyüm göynədir, sızım-sızım sızladır, hönkür-hönkür ağladırsa, bu, o deməkdir ki, anamın hələ də əllərinin biri çöldə, gözlərinin biri yoldadır... Sağlığında öyüdlərinə əməl etməyən mən başıdaşlının etirafdan və göz yaşından başqa əllərindən nə gəlir ki?




Ya Allah, özün kömək ol,

Kömək Sənin.

Kimim var ki, Səndən başqa,

Əl mənim, ətək Sənin...



...Xəstəxana küncündə

Ölümlə can çəkəndə

Görüşümə bircə an

Gecikən qızlarımın

Gözlərini "tökəndə"

Yadıma düşdün, ana!



Bir az yalan danışdım,

Görmə günahı məndə:

Yadımdan çıxdınmı ki,

Yadıma düşəsən də.



Ey bir üzü qız olan,

Bir üzü gəlin ana.

Gəzəri heykəlinəm,

Mənəm heykəlin, ana.

Hər gün bir görünməz əl

Günü-günə calayır.

İçimdəki ocağın

Közünü qurcalayır.



İndi yerimi lafın?

- Etirafmı?

Başına dəyəydi etirafın!

ətrafın - etirafın...



Sənin anan deyildi

Xəstəxana küncündə

Boynunu bükən qadın?

"Tikan" üstə oturub

gözlərini ümidsiz

yollara dikən qadın?

Lənət olsun payına,

Sənin anan deyildi

Harayına, hayına

Tanrı gecikən qadın?

Kirpiyinin kölgəsi

Üzünə düşən qadın?

Qaşlarının çatında

Tale görüşən qadın?

Ana əziz deyildi

Sənə quru adınca?

Ağlın başına gələr

Bir gün adın batınca.



***

...Bu il soyuq gəlir qış

yəqin nəfəsin dəyir

Sazağın işi deyil

Pəncərəmdəki naxış...



(Dalıb xəyallara qış səhəri də

əyninə qüssədən paltar geyibdi.

Tutulub pəncərə şüşələri də,

Yəqin onlara da soyuq dəyibdi...

...Çaylar qar altında yuxuya dönüb,

Su buza çevrilib, buz suya dönüb...

Qarşı yamaclara qar xəyal çəkir,

Çayın buz dodağı gündən bal çəkir...

...Dağlara, daşlara nə yaraşır qar,

İlahi dərzinin biçdiyi paltar,

Günəşin altında par-par parıldar).



***

...Dərdləri ovundurub

qatammıram başını.

Yuvasından perikən

Bir toyuq falı kimi.

Hərdən yerinə düşən

Bir el misalı kimi.

Ölülər ələk-vələk

Eləyir yaddaşımı.

Mən ki, ocaq çatmadım,

Nədir bu axşamüstü

Başımda tütən tüstü?

Ruhun deyilsə, nədir

İçimdə gizli-gizli

Xatirəmi küllədən,

Qapalı pəncərəmdə

Pərdələri yellədən?..



Günəş doğsun, doğmasın

Nə gördü gün adına?

Taleyi yar olmadı

O talesiz qadına...

Hələ bir Allah bəndəsi

Yoxdu ürəyi qızına.

Gecələr halallıq üçün

Haram qatdı yuxusuna...



Kimə corab toxudu,

Kimə yorğan sırıdı...

Qabar olmuş ağ əllər

Bəxtinmi taxsırıdı?



O naxışlar əriyər

Göl olar qətrələrdən...

Payız yarpağı düşər

Dəyib - xatirələrdən...

Gücü çatınca çıxar

Heyif xatirələrdən...



Taleyinə yağan qar,

O səssiz yalvarışlar...

Duaların dililə

O Tanrıya varışlar...

Yaradanı yanıldan

Alnındakı qırışlar...

(Dərd alnımda qırış-qırış

Cığırı gələn qışların.

Gedim qızlara göstərim

Güzgüyə çox baxdığından

Onlar daha yaxşı bilir

Mənasını qırışların).

Alnı qırış gətirər,

Ana duruş gətirməz,

İçindən ana sınar...

Ana sınar oğlunu

Gözünün ağ-qarası,

Bircə ciyər parası

Beş manat dua pulu

Qıymasa anasına...

Qıydınmı, bivec oğul,

Qıyımı yox Tanrısız...

Yetər, qıymadın, qıyma.

Sənə elə qıyardım

Doğransan qıyma-qıyma...



...Dönməmiş qara baxtım,

Sönməmiş odum, gedim.

Alın qırışlarının

Ucunu tutum gedim.



Gedim, gedim sığınım,

Qoynuna bir ananın.

Təsəlli yeri yox ki,

Bu dünya virananın.



(Ana qayğısına məhkum bir uşaq...

İçi rahatdı, yeri yumuşaq...

Yalqızdı. Yoxdumu bacı, qardaşı?

Bir əl sığalına möhtacdı başı...

Hələ göydə Allah, o yerdə təkdi...

Körpə ürəyində istidi dərdi;

Hələ çox qışları yaza döndərib,

Hələ çox qarları əridəcəkdi...

Sükutdu içinə çəkdiyi hava,

Buluddu tutduğu ana ətəyi.

Umuddu içinə işləyən nəva,

Umuddu sızlayan çoban tütəyi...

Bu da içəri dar, bayır qar ümid,

İmandan, gümandan inadkar ümid, -

Doqquz aydan sonra gələcək bahar...



Umuddu hələ

Qarşıda yoluna göz dikən tələ...).

Gedim, gedim ömrümün

Oyanış çağlarına.

Dünyanın o başına -

Heyrət uzaqlarına.



***

Həsrətin o başında

Gözündə dan ağaran

Könlündə günəş yatan

Hörüyünü köksünün

Üstə külək oynadan

On üç-on dörd yaşında

Bir qız durar qarşında.

Durar əli qaşında,

Arzuları gələcək

Zamanın yaddaşında.

...Durnalar lələk salar

Xəyalın göylərindən

Həyatın gerçəyinə.

Gəlib-gəlib dayanar

Ömrün qara günündən

Ağaran birçəyinə...

Hansına inanmalı -

Yalana, gerçəyəmi?

Qaralan saçlaramı,

Ağaran birçəyəmi?

Könül çarəsi nədir,

Nədir könül yarası?

Aramağın xeyri nə,

Yox ki bunun çarəsi...

Ömür tale əlində

Düyün düşən qatmadı

Olsa-olsa həyatın

Başını aldatmadı...



Dilinin duasıyla,

Ürəyinin yasıyla

Haqqı dəng edən qadın...

Bu yollarda bəxt gəzib

Ürəkkeçməsi tapan,

Və bəxtin arxasınca

Özündən gedən qadın.

Ruhunun əlləriylə

Bəxtə zəng edən qadın.

Ərsiz dili ağzında

Şal kimi yanan qadın.

(Bu qadın - anan qadın!)



Ürəyə dammalarla

İlahi ismarışda.

Kölgəndən daha yaxın

Var olan hər varışda.

Harayına çatmada

Tanrı ilə yarışda.

Əli qabar-qabardı

əlindəydi dərdlərin.

Ona xeyri yoxdu ki,

Gələn 8 martların?!.

***

Yəqin buna deyirlər

Damarda, qanda olmaq.

Bir yanda yoxa çıxıb

Dönüb hər yanda olmaq...

Bircə arzusu vardı:

Görsə, oğul toyunu;

Mal desən, malı yoxdu,

Olan bir canı vardı...

Can desən, can verərdi

Yalana çıxarardı

Bir gün Qorqud dədənin

"Dəli Domrul " boyunu...



Yer üzünə bağlayar

Bizi ülfəti, mehri.

Ana, göbək bağının

Göbəyindəki möhrü...

Hara getsə ardınca

Gizli-gizli sürünən

O "Qıl körpü" deyilən

Bəlkə ana bətnidir

Ömrün bir əvvəlində,

Bir sonunda görünən...

***

Xəbər gətirmişdi

teleqram-çapar:

- Xəstəyəm,

gəl məni Bakıya apar.



Məhəmməd, ay Məhəmməd

Daha, odumuz yanıb,

suyumuz axmır daha.

Ayaqlarım sözümə baxmır, ay anan ölsün,

Bəxtimə ağzı yanmış

Falçı da baxmır daha:



Sevir ayrılığı bu bəşər, sevir,

Ömür günlərimə qalmış ərş evi,

Zaman dəyişdirir zaman, hər şeyi,

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...



Xoşbəxtlik ilahi sirdən gələndə,

Qarışıb ikisi birdən gələndə,

Sevinc gözlənilməz yerdən gələndə...

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...



İçində su olan bir cam da olsun,

Sabah oyanmağa inam da olsun,

Orda mən də olum, anam da olsun,

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...



Bir şeylər demişdin altı yaşımda,

Hələ də havası qalır başımda...

Qopsun fırtınlar qan yaddaşımda,

Falçı, yat mənimçin bir yuxu da gör...

***

Hisli lampalarından

Yoxsulluq yağan evlər...

Sınıq pəncərələri

günəşə baxan evlər.

Yaraşıqdan yad olmaz

Günəş-yaraşıqları...

Gecələrə tor atar

boğulan işıqları...

İşığın əlində qaranlıq əsir

Evdə yoxsulluğun kölgəsi gəzir...

Qatla barmağını nə vardı kənddə,

Sənsiz yetim qalan dərd şikayətdə.

Vaxtsız çiçəyini tökər gilaslar

Tükənmir sıraya düzülən yaslar...

Qəbristan yolumu əcəlin fəndi,

Bir-bir torpaq altda daşıyır kəndi...

Baxma ki, bir ucdan bahar gül açır,

Tökür yarpağını bir ucdan payız...

Dağlar ayaqdadı üzü suyuyla,

Bulaqlar - gözləri yol çəkən ayna...

Soluxan soluxub, nə toy, nə düdük?

Get özün-özünə əl çalıb oyna...

Gah yatar, gah qalxıb baxar ucadan,

Sonuncu yoxuşu çıxdınmı solda?

Təpənin döşündə anamdı yatan,

Bir əli çöldədir, bir gözü yolda...



Niyə puç olmadı bəs ata yurdu?

Üstündə anamın gözü var axı.

Qaranlıq gecədə yoluma nurdu,

O Ay da anamın gözüylə baxır.



Uzalı deyilsə ana əlləri,

Yollara baxmırsa qoca bir qarı

Bəs onda hardandır səhər yelləri

Hardandır, Göylərin ağ buludları?

***

...Görən hansı xəbərdi səslərində duyulan,

Qərib saxsağanların?

Bəs onda neyləməli soğan kimi soyulan

Göz yaşına dönürsə acısı soğanların?



Qaynayan suya düşmüş,

bürüşmüş alma kimi

Qırış-qırış sifəti, bir də bəyaz saçları.

Külək vaxtsız sədası gələn yağışın, qarın,

Ağlıma bəyaz saçların,

içimi sızım-sızım sızladan qış gəlir,

Sevinc məndən yan ötür

Kədər mənə tuş gəlir, ana...

Arzundan, taleyindən,

İşindən, gücündən keçməlisən.

Can dedin, can şirinmi,

canından keçmək olmur.

Ölüm olsun, qan olsun,

içindən keçməlisən,

Və bu yalan dünyanın

yanından keçmək olmur...

Fəxrin, fəxarətindim,

göz nurun, qulaq həyanın,

Dünyaya diqqətindim,

Yanımdan yel keçəndə

varlığın üşüyərdi,

Varlığın qulaq olub

yolları dinşiyərdi...

Ölmür, analar ölmür...

Varlığından həyata

canlı körpülər atan,

Hələ bizdə yaşayan,

hələ bizi yaşadan

Ölmür, analar, ölmür...



...Hansı dənizin suyu

bizim dağlara yağır?

bizim yerin buxarı

çökür hansı dənizə?..

Yüz arxın ömrüdür bir çayın ömrü,

Arxlar bulaqların adını tutmaz.

Uzanar övladın arxayın ömrü,

Ana yaddan çıxar, ana unutmaz.

Dünyanın ən gözəl yeriydi kəndim,

Sevgisi, sevinci birə-beşiydi.

Ondakı Allahdı, anamdı, məndim

Bəxtimin sirdaşı yaz günəşiydi.



Bir könül işidir hər açılan gül,

Düşünmək olarmı qönçəni gülsüz?

Allaha sevginin evidir könül,

Quru dörd divardı dünya könülsüz...

Açılan çiçəklər Allahın gözü,

Allahın özüdür yaşıl budaqlar...

Göydən sirr yağır.

Yağışlar Tanrının fikridir, yağır.

...Gördüm qarşı dağa çökən çənləri,

yoxsa... dilim-ağzım qurusun, Allah.

Qoruya bilmədim mən sevənləri,

Məni sevənləri qorusun Allah.

Bu gecə səhəri görmək istəyər,

Kəsər barmağını bu gecə, yatmaz.

Anam da yuxuma girmək istəyər,

Görər ki, yatmışam qıyıb oyatmaz.



Ağ duman bürüyər qara saçları,

Qış kəsib qapını payız axsayır.

Yollar ayrıcında qoz ağacları

Yolumu gözləyir, günümü sayır...



Hələ ki, ömrümə ləngiyir bahar,

Bəxtin əlindədir hələ ki, yaxam.

Payızdan bahara qayıtmağım var,

Payızdan bahara bu gün-sabaham...



Uzanar günəşin qızıl saçları,

Enib dərələrdə gümüş əridər.

Tökər meyvəsini qoz ağacları,

Göylər hesabını yerdə çürüdər...



O uçuq hasarlar, o sahibsiz ev

Divarda həsrətin dodağı çat-çat.

Bir də bundan sonra vətəni yüz sev,

Ümidlə başını yüz dəfə allat.



Xeyri yox, gedənlər gəlməz geriyə,

Və heç nə geriyə qayıtmayacaq.

Deyirdin, bir zaman ocaq yeriyəm,

Yandıran yoxdursa nə od, nə ocaq?



...Qara bulud vətənnənmi gəlirsən,

Ölənnənmi, itənnənmi gəlirsən?

Bu qürbətdə sənnən betər dolan mən,

Ya mənsənmi, sən mənnənmi, gəlirsən?

***

Çöldə barmağıma tikən batanda

Üstünə qaçardım əlləri qanlı.

Bir çarpan ürəkdik biz iki canda

Sən oğulcanlıydın, mən anacanlı...



Yaş olub axardı yetim qürurum,

Atam da yox idi fərqinə varsın.

Deyərdin, ağlama, gözümün nuru

Gətir barmağını öpüm qurtarsın.



İndi o ilahi sevgilər hanı?

Bir candan keçəydi başqa bir cana.

Öpərdin, kəsərdi əlimin qanı,

Sənin nəfəsində nə varmış, ana?



Yerlərin göylərə diləyi səndin,

Baxtına vaxtımın günəşi doğdu.

Dünyaya gəldiyim ana vətəndin

Sən yoxsan, bəlkə heç vətən də yoxdu...



Bəs niyə üstümdən kölgəni çəkdin?

Döndərib könlümü neylərə, getdin.

Bəlkə də göylərdən enən mələkdin,

Qayıdıb yenidən göylərə getdin.



İnsanın mənzili ağrılarcadı,

Uzanar vətəndən qürbətə acım.

Qan olan ürəyim paramparçadı,

Sən yoxsan, mən kimin üstünə qaçım?

***

Ölümsüzdən ölümsüz

Ana bətni - bu tunel.

Allahdan sonsuzacan

Bu tuneldən keçib gedir bütün el...

2016 - 30 avqust 2018

Çanaqqala (Türkiyə) - Tovuz




Baxış: 716 | Bölmə: Mədəniyyət, slayd1
Fikirler
Xəbər lenti
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sorğu
suali daxil et

cavab 1
cavab 2
cavab 3
cavab4

Müəllif hüquqları qorunur.
Yenises.ru-nun məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Copyright 2012 yenises.ru. Powered by Dara ( DaDaSHoV)
Рейтинг@Mail.ru