MEYDAN TÜLKÜ MEYDANIDI...
İslam Türkay

Meydan tülkü meydanıdı...


[i]Zəmanə bəd gəldi ,lələ,
Meydan tülkü meydanıdı.
Ömrüm yanıb döndü külə,
Meydan tülkü meydanıdı...

Unuda bilmədiyim dost

Moskvada 40 ildən çox yaşadığımdan, burada çoxlu dostlarım, tanışlarım olub. Uzun illərdir dostluq etdiyim, oturub-durduğum, keçirdiyimiz müxtəlif tədbirlərdə fikrlərimi bölüşdüyüm adamlar da az deyil. O adamlardan biri də Vladislav İvanoviç Şvetsov idi. Biz Moskvada Aeroport metrosunun yaxınlığında Usiyeviç küçəsi ev 12/14 yerləşən “Bakı” kinoteatrında keçirilən növbəti tədbirlərimizin birində görüşüb tanış olmuşduq. O tədbirdə ikimizin də çıxış etməyimiz bizi tanış etdi və dostluğumuzun təməlini qoydu. O vaxt “Bakı” kinoteatrı bağlanmamışdır və bir sıra tədbirlərimizi orada keçirirdik.

Vladislav İvanoviç Şvetsov Azərbaycanda anadan olmuşdur. Yeniyetmə çağlarından idmanla məşqul olmuş, ucaboylu, cüssəli bir adamdı. Uzun illər Bakıda hüquq - mühafizə orqanlarında çalışımış, daxili işlər nazirinin müavini olmuşdu. İşinə, peşəsinə sədaqətli insan idi. O vaxtlar Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmişdir.

Hər yerdə özünün Heydər Əliyevin kadrı olduğunu vurğulayardı. Həmişə işə götürüldüyü günü maraqla xatırlayardı: “Məni Daxili İşlər nazirinin müavini vəzifəsinə Heydər Əliyev özü götürmüşdü. Məni yanına çağırtdırıb sorğu - suala başladı: –Sən Azərbaycanda doğulmusan, de görüm azərbaycanca bilirsənmi? Mən azərbaycan dilində dedim ki, Heydər Əliyeviç, belə də, babat bilirəm. Heydər Əliyev gülümsəyib dedi ki, əgər sən babat sözünü bilirsənsə, səni işə qəbil elədik.

Azərbaycandan gedəndən sonra SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Ural, Sibir və Uzaq Şərq bölgələri üzrə kuratoru vəzifəsində çalışıb. Rusiya vəkillər kollegiyasının üzvü idi.

Bir neçə gün bundan əvvəl Ramiz Abutalıbovla Vladislav İvanoviçi xatırladıq. Xatirəsini etiramla yad etdik, rəhmət dilədik. Ramiz müəllim Vladislav İvanoviçi çoxdan tanıdığını, hətta onun böyük qardaşı Stanislav İvanoviçlə bir sinifdə oxuduğunu dedi. Bakıda 29 - saylı orta məktəbin 4-cü sinifdə oxuduqları vaxt çəkdirdikləri bir şəkli mənə göndərdi.
Unuda bilmədiyim dost
Vladislav İvanoviç Şvetsov həmişə doğulduğu Azərbaycandan, orada işləməsindən, dostluq etdiyi insanlardan böyük məhəbbətlə, canlı, maraqlı xatirələr danışardı. Qarabağın işğalıyla barışmırdı. Son dövrlərdə günahsız insanların haqsız yerə yurd-yuvalarından didərgin düşməsindən, onların üzləşdiyi problemlərdən söz salar, haqsızlıqlara məruz qaldıqlarını ürək yanğısıyla bildirərdi. Məndən yaşca böyük olmasına baxmayaraq bizim aramızda yaxın dostluq münasibəti yaranmışdır. Müntəzəm olaraq bir-birimizə zəng edib hal-əhval tuturduq, bir balaca başım qarışıq olsaydı, gec zəng eləsəydim, özü mənə telefon açardı.

Moskvada vaxt tapıb görüşür, söhbət edir, siyasətdən, poeziyadan, təhsildən, bizi narahat edən problemlərdən söz açardıq. Onun keçirəcəyimiz tədbirlərlə bağlı təklifləri o qədər maraqlı idi ki, onu dinləyərkən böyük zövq alırdıq. Şvetsovu yaxından tanıyan başqa azərbaycanlılar da bizə yol göstərən, bizə doğru məsləhət verən belə bir insanın dostluğundan qürur hissi keçirirdilər. Vladislav İvanoviçin sözübütövlüyü, möhkəm iradəsi, prinsipiallığı hamımıza bəlli idi. Onun geniş dünyagörüşü məni valeh edirdi. Onun da mənimlə ünsiyyət saxlamaqdan, həmsöhbət olmaqdan xoşlandığını hiss etdiyimdən bundan qürurlanırdım. Bizim diasporayla bağlı planlarımız var idi. Moskvada planlarımızı, görəcək işlərimizi müzakirə edirdik, təəssüf ki, bizim o planlarımız həyata keçmədi.Vladislav İvanoviçin qəflətən və vaxtsız ölümü hər şeyə nöqtə qoydu. Onunla bağlı yaddaşımda bir çox işıqlı xatirələr qalıb. Taleyimə minnətdaram ki, o, mənə həyatda belə bir dost bəxş etdi.

Dostluğumuzun möhkəmliyinin bir səbəbi də var idi. Vladislav İvanoviç mənim Kəlbəcərdən olduğumu biləndən sonra aramızda dostluğumuz daha da möhkəmlənmişdir. Və elə ilk tanışlığımızda mənə bildirdi ki, məni Kəlbəcərdən tanıyır. Bir hadisəni mənə danışdı. Sonra 2014-cü ildə may ayının 17 – də Moskvada Mərkəzi Ədiblər evinin böyük zalında mənim 60 –illik yubileyimdə öz çıxışnda bunu bir daha xatırlatdı. Vladislav İvanoviçin həmin çıxışı haqda gözəl qələm sahibi olan jurnalistimiz Tünzalə Vəliqızı geniş bir yazı yazıb “Yenisəs.ru” saytında yerləşdirmişdir.
Unuda bilmədiyim dost
Vladislav İvanoviç danışırdı ki, 1982 - ci ildə Kəlbəcərdə bir cinayət hadisəsi baş vermişdir. O işi araşdırmaq üçün məni Mərkəzi Komitənin tapşırığıla Kəlbəcərə göndərdilər. Mənə xüsusi vertolyot da ayırmışdılar. Pilot vertolyotu şəhərə endirə bilmədi. Kəlbəcərdən bir az aralı bir düzdə yerə endik. Mənim rayona gəlməyimi artıq rayon rəhbərliyi bilirdi. Bir az keşmişdir ki, Qaz-69 "Vilis" markalı maşınla rayondan dalımca gəldilər. Mən işi araşdırırdım və rayon rəhbərliyinin məni ələ alacaqlarından ehtiyat edirdim. Hətta onların yeməyə dəvətlərinə də etiraz eləmişdim. Orada mənə dedilər ki, Kəlbəcər şəhərində Kəlbəcər tarix diyarşünaslıq muzeyi açılıb. Məni maraq götürdü, muzeyə baxmq üçün oraya getdim. Muzeyin direktoru məni çox həvəslə qarşıladı. Sonradan bildim ki, o Kəlbəcərin ən tanınmış simalarından olan Şamil Əsgərovdur. “Nəsib, Şamil müəllim mənə sənin muzeydə şəklini göstərdi, bizim də Moskvada bir şairimiz var”,- dedi. Bu ad o vaxtdan yadımda qalıb. İndi sevinirəm ki, o vaxt adını Kəlbəcərdə eşitdiyim həmin o kəlbəcərli şairin Moskvada yubileyində şıxış etmək mənə qismət olub.

Vladislav İvanoviç adətən çıxışlarını azərbaycan dilində böyük şairimiz S. Vurğunun “Azərbaycan” şeiriylə bitirərdi. İnsanlara Allahın verdiyi ən yüksək keyfiyyətlərdən biri əsl ziyalılıq və müdriklikdir. Bunları qazanan insanların üzündən-gözündən ətrafına işıq yağar. Və belə adamları nurlu adam deyib çağırarlar. Vladislav İvanoviç Şvetsov da mənim yaxından tanıdığım nurlu insanlardan idi.

Vladilav İvanoviç tez-tez mənə xatırladırdı ki, Nəsib, ikimizində həyatımızda bir oxşarlıq var: - Mən Azərbaycanda doğulmuşam, ömrümün çoxunu orada yaşamış rusam. Sən isə Azərbaycanda doğulub, ömrünün çoxunu Rusiyada yaşayan azərbaycanlısan. İkimizdə Rusiyada yaşasaq da nədənsə Azərbaycanı daha çox sevirik.

2011-ci ilin iyulun 5-də Dünya azərbaycanlılarının III qurultayında iştirak etmək üçün Moskvadan Bakıya gələn nümayəndələrdən arasında Vladislav İvanoviç də vardı. İkimizdə “Park-İnn” otelində qalırdıq. Demək olar ki, hər gün bir yerdəydik və tədbirlərdə bərabər iştirak edirdik.

Qurultay günlərində Vladislav İvanoviç o vaxt Bakıda əldə edilmiş nailiyyətlərə sevinir, dünya azərbaycanlıları arasında həmrəyliyin güclənməsini ürəkdən alqışlayırdı. Onun tədbirlərdə ki, çıxışları Rusiyada yaşayan soydaşlarımızı daha da ruhlandırırdı, hər görüşümüzdə Azərbaycanımızın milli maraqları ətrafında sıx birləşməyimizi bizə tövsiyyə edirdi. Ömrünün son illərini Azərbaycanda yaşamağı arzulayırdı.

Allah Vladislav İvanoviçə rəhmət elə¬sin! Qəbri nurla dolsun!


Nəsib Nəbioğlu
Moskva, 29 may, 2020




Samara vilayəti  qubernatoru  Şirvan Kərimovu  Azərbaycanın Respublika günü münasibətilə təbrik edib
Dünən -mayın 28-də Samara vilayəti qubernatoru Dmitri Azarov millətlərarası münasibətlər üzrə regional şuranın iclasını keçirib. Pandemiya şəraitində ilk dəfə videokonfrans şəklində keçirilən yığıncaqda milli ictimai cəmiyyətlərin liderləri iştirak ediblər. Onu da qeyd edək ki, regionda 120-də artıq milli və millətlərarası ictimai birlik fəaliyyət göstərir.
Putin əyani təhsilin distansiyalı olacağı xəbərini təkzib etdi
Valdimir Putin koronavirus pandemiyasından sonra Rusiyada əyanı təhsilin distansiyalı olacağı xəbərini təxribat və şayiə hesab edir.

Bu barədə o təhsil sferasının koronavirus pandemiyası şəraitinə həsr olunmuş yığıncağında söyləyib..
Türkiyə  ölkəsinə müalicəyə gələn  rusiyalılara izn verdi
"Anadolu " agentliyinin verdiyi məlumata görə Türkiyə Rusiya da daxil olmaqla tibbi müayinə üçün ölkəsinə gəlmək isttəyən 31 ölkə vətəndaşına icazə verib. Hökümətin qərarında belə deyilir.

Qadağa mayın 20-də götürüləcək. Rusiya vətəndaşlarından başqa Azərbaycan, Gürcüstan, Qazağıstan, Almaniya, Böyük Britaniya, Niderland və bir sıra ölkə vətəndaşlaırı sərhədii keçə biləcəklər.
Peskov da koronavirusa yoluxdu
Rusiya prezidenti Vladimir Putinin mətbuat katibi Dmitri Peskov COVİD-19-a yoluxduğu haqqında məlumat verib. Bundan əvvəl onun virusu qoruyan paltar geyindiyi qeyd edilirdi.

"Bəli mən xəstələnmişəm. Müalicə olunuram"-deyə TASS agentliyinin suallarında onda koronavirus aşkarlandığını bəyab edib. Peskov onu da qeyd edib ki, şəxsən Vladimir Putinlə bir aydan artıq danışmadığını təsdiqləyib.

"RİA Novosti" prezidentin mətbuat katibinin xəstəxanada olduğunu məlumat verib.

YENİSES.RU
В Москве скончался известный Скульптор ФАХРАДДИН РЗАЕВ
В Москве на 71-м году жизни после продолжительной болезни скончался известный азербайджанский художник-скульптор, член Московского союза художников Рзаев Фахраддин Рзахан-оглы.

Rusiyanın baş naziri Mişustində  koronavirus aşkar edildi
Baş nazir Mixail Misşustin koronavirusa tutulub. Bu barədə "Rossiya 24" televiziya kanalı məlumat yayıb.

Baş nazir özü bu məlumatı Rusiya rrezidenti Vladimir Putinlə söhbətində təsdiqləyib. Onun sözlərinə görə, koronavirus üçün etdirrdiyi test müsbət nəticə göstərib.

Mişustinin xəstə olduğu müddətdə müvəqqəti olaraq baş nazir vəzifəsini Andrey Belousov icra edəcək. Müvafiq təklif dövlət başçısı tərəfindən dəstəklənib.

Mişustin rusları evdə qalmağa və sağlamlıqlarına daha diqqətli olmağa çağırıb.


Yenises.ru
Zirəddin Rzayev  onu tənqid edən həkimə: Mən onu tanımıram!

Tanınmış rusiaylı ekstrasens Zirəddin Rzayev onun klinik psixoloq kimi təqdim olunmasını "biabırçılıq" sayan həkim-nevroloq Qalib Əsədovu “tanımadığını” söylədi.

"Mənim adımla özünü reklam etməkdənsə" xəstələrdə özünüzə inam yaradın ki, başqa yerlərə üz tutmasınlar mesajını da çatdırdı. Və sizin məntiqiniz şikəstdirsə, bunun günahı məndə deyil dedi.
Və nəhayət... Moskvadan  “Evəgedirəm”
Yazıya qoyulmuş bu şəkil yoldur-uzanıb gedir. Gecənin qaranlığında foto effekti zəif olan bir kadr. Amma bu yol koronavirus bəlasının işsiz və “evdə qapalı qalmaq" məcburiyyətində qoyduğu soydaşlarımızı evinə götürən yoldur!

Sentimental səslənir, bəli. Məlum epidemiyanın yaratdığı maddi və mənəvi sıxıntıların doğurduğu əks-səda belədir, təəssüf ki.
Putin Rusiyada  koronavirusun yayılmasının  ləngidiyindən  danışdı
RF prezidentu Vladimir Putin Rusiyada koronavirusa qarşı görülən tədbirlərin onun yayılmasını ləngitdiyini bəyan edib. Lakinn ölkə başçısı onu da qeyd edib ki, epidemiyanın yüksəlişi (pik həddi ) hələ qabaqdadır.

"Koronavirusun yayılması yalnız Moskvada deyil, Rusiyanın digər regionlarında da davam etməkdədir. Lakin hazırlıqlar sayəsində bu prosesi ləngidə bilmişik". Putin bu fikirləri ölkədə sanitar-epidemoloji vəziyyətə həsr olunmuş yığıncaqda söyləyib.

"Vəziyyət gərgin olaraq qalır və təəssüf ki, epidemiyanın yayılması və koronavirusa yoluxanların sayı artmaqda davam edir. Profilaktik tədbirlərin hesabina biz bunu ləngidə, prosesi durdura bilmişik. Lakin virus hətta bir dənə olsa belə Rusiyanın bütün 85 regionunda qeydə alınıb"-deyə prezidentin sözlərindən TASS sitat gətirib.

Prezident onu da vurğulayıb ki, epidemiyanın qarşıda gözlənilən yüksəkliyini yumşaldaraq bunu keçmək vacibdir.

RF başçısı - "Mütəxəssislərin dediyi kimi, xəstəliyin pik həddi hələ qarşıdadır və yeni yoluxanların qeyd alındığı bir dönəmdə və bizə indi bu yükəslişi yumşaltmaq və onun keçmə müddətini azalatmaq lazımdır"-deyib.

YENİSES.RU
Qonşunun  "sənin həyətinə düşən almanı yiğa bilmən" haqqında qanun-Rusiyada
Rusiyada "bağ qonşuluğu" münasibətlərini tənzimləyən qanunlar paketi hazırlanır.

Mülki Məcəllədə qonşuların hüquqlarını tənzimləyən dəyişikliklər paketinin hazırlanması planlaşdırılır. Bunu "Rossiyskaya qazeta" ya müsahibəsində Dövlət Dumasının Dövlət quruculuğu və qanunvericilik komitəsinin sədri Pavel Kraşeninnikov söyləyib.

[/i]
UNUDULMAZLAR: "Həqiqətlərin qətlindən ötən 29 il" - Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyeva
“Bir insan ömrü həm Yol, həm də son mənzildir.”
Rüstəm Behrudi.


Uşaqlığımdan bu günümədək qəribə bir xasiyyət daşıyıram. Sanki bütün yaşadığım günlər bir xronolji cədvəl kimi həmişəlik beynimə həkk olunub. Bütün ayrıntı və incə detallarıyla kopiyalanmış şəkildə yatır, yatır və həmin rəqəmə tuş gələn gündə qəfil oyanır, ayağa qalxır. Bu şakərimdən heç bir zaman qurtula bilmirəm ki, bilmirəm.

Bəlkə də tarixçilikdən qaynaqlanan bir vərdişdir ki, özlüyümdə bunu heç də yaxşı vərdiş saymıram. Çünki sevib itirdiyim Dost və Əzizlərimi xatırladan günlərin tarixi o zaman təkcə rəqəmi ifadə etmir, ağır bir daş, qurğuşun kimi qəlbimdən asılır.

Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyeva! Şəxsi olaraq tanımadığım, amma ictimai-siyasi fəaliyyətlərindən, cəsur vətəndaş mövqeyindən irəli gələn əsl ziyalı duruşlarıyla ürəyimdə taxt quraraq, əziz və doğma insanlar olaraq yaddaşıma daimi olaraq qazındı, qaldı və mən var olduqca orada qalacaqlar.

Moskvada yaşayan çox dəyərli, milli fikirlərə sahib tələbə dostum İqbal Aslanov keçənlərdə Şəkinin Kiş kəndində Aydın Məmmədovun məzarını ziyarət etmişdi. Və ziyarəti zamanı çəkdiyi videonu mənə də göndərmişdi. Düzü çox təsirlənmişdim bu videodan, rəsmən alt-üst olmuşdum. Onsuzda bu erkən itkinin acısını yuxarıda da söylədyim kimi, zaman-zaman yaşayırdım.

Bir ay əvvəl İqballa aramızda keçən telefon söhbətində Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanı xatırladım. O da mənə - yeri gəlmişkən, onların ölümlərinin ildönümü ərəfəsində bəlkə bu ağırını bir xatirə yazısına tökəsən- dedi.

Aydın Məmmədovlu günlər bir kino lenti kimi canlandı gözümdə. Və o xatirələrdən bu yazı ərsəyə gəldi. Onu da deyim ki, tələbə dostum İqballa bu mövzuda ortaq sevgimiz var hər iki mərhum ziyalımıza qarşı. Sağ olsun İqbal Aslanov. Haqlı istəyiylə hiss və duyğularımı körüklədi əməlli başlı...

1991-ci il aprelin 19-da müəmmalı avtomobil qəzasına “qurban edilən”, xalq hərəkatının liderlərindən olan Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın ölümlərindən 29 il keçir...

“Xalq öz qəhrəmanlarını daim gözünün önündə olmağını istəyir- ya tribunada, ya da dar ağacında.”- Aydın Məmmədov

Bu yazı xalqının YOLUNDA ömrünü şam kimi əridən, sözün müstəqim anlamında əsl ziyalı, özünün parlaq zəkasıyla qaranlıqlarımızı aydınladan və bu YOLDA şəhid olan azman şəxsiyyətlər - xalq hərəkatının liderlərindən olan Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın əziz və işıqlı xatirələrinə həsr olunur...
UNUDULMAZLAR: "Həqiqətlərin qətlindən ötən 29 il" - Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyeva
İndiki gənc nəsil belə parlaq aydınları mütləq tanımalı və işığımızın sönməməsi adına örnək almalı. Gör biz kimləri itirdik, İlahi?! Milli azadlıq hərəkatının ən öndə gedən, parlaq, məşhur çıxışlarıyla milyonların ürəyində taxt quran olduqca cəsur bir alimimiz, ziyalımız, millət vəkilimiz vardı-AYDIN MƏMMƏDOV. Azadlıq meydanının, parlamentin xitabət kürsüsünə qalxıb nitq söyləyəndə Azərbaycanda yeddidən yetmiş yeddiyədək hər kəs ovsunlanardı onun çıxışının sehrində. Xalqın dərdlərini də, vəziyyətdən çıxış yollarını da elə məntiqli, təkrar olunmayan dillə anladar, izah edərdi ki, hamıya adı kimi “aydın” olardı hər şey. Qurduğu cümlələr hər kəsin içindən keçənlərin sadə, saf ifadəsiydi.

1991 ci ildə məşhur “4- cü mikrofon”un yaraşığıydı. Hər dəfə televiziya qarşısnda onu seyr edərkən anam iş -gücünü atıb, bütün diqqətiylə Aydın Məmmədovun çıxışlarına qulaq kəsilərdi. Hamımız nəfəsimizi içimizə çəkərdik O danışanda. Cəmiyyətin bütün kəsimləri qeyri-şərtsiz Onu sevirdi, qəbul edirdi. Özü həmişə deyərdi ki, mən orta müxalifətin nümayəndəsiyəm.Yəni hakimiyyətdə və müxalifətdə olan mütərəqqi qüvvələrin birləşdiricisi. Heç şübhəsiz öldürülmə səbəbi də bu oldu bəlkə, kim bilir. Çünki nə mərkəzi hakimiyyətin, nə də müxalifətin dağıdıcı, radikal qüvvələri Aydın Məmmədovun yaşamasından rahat ola bilməzdilər. Eyni avtomobildə başqa bir parlaq ziyalı, alimimiz, millət vəkilimiz Dilarə Əliyeva ilə 1991- ci il aprelin 19-da avtomobil qəzasına qurban edildi bu iki mümtaz şəxsiyyət.

Şuşada Aydın Məmmədovun mindiyi vertolyotu da vurmuşdular, o zaman ölümün və yaxud da sui-qəsdin pəncəsindən qurtulmuşdu. Amma şər qüvvələrin növbəti ölüm tələsindən qurtula bilmədi bu böyük insan. Aydın Məmmədovu olduqca gözəl anladan bir yazısında jurnalist Aydın Canıyev eynən belə sərrastcasına, həm də böyük ürək ağrısıyla onu belə xatırlatmışdı: “Aydın Məmmədovun varlığı və əlimizdən alınması yüzlərlə cavabsız sualın meydana çıxmasıdı. Yarımçıqlığın təntənəsidi! Başa çatmayan layihələrdi. Bitməyən arzulardı. Zənnə-gümana qapılmağa əsasdı. Həqiqətlərin qətlidi!”

Aydın Bəyin bir də Alim tərəfi vardı. Aydın Məmmədovun bir alim-türkoloq kimi araşdırma və düşüncələrinin üfüqləri olduqca geniş və heyrətamiz biri idi.
Moskvada oxuduğu illərdə gənc olmasında baxmayaraq məşhur alim-türkoloq Lev Qumilyovla dostluq etmişdi. Tələbə olarkən əfsanəvi, ensiklopedik biliyə malik olan L. Qumilyovun diqqətətini çəkə bilmişdi. A.Məmmədovun görkəmli qazax şairi Oljas Süleymanovla da yaxın dostluğu vardı. O, ciddi dilşünas alim kimi azərbaycan dili ilə bağlı,eləcə də şumer diliylə türk dilləri arasında fundamental araşdırmalar aparmaq istəyirdi, bunu inandırıcı dəlillərlə ortaya qoymağa çalışırdı.

Dilarə Əliyeva milli-azadlıq hərəkatına ən ilk qatılan alim, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi idi. Elm cəbhəsində özünün olduqca mükəmməl tədqiqat və araşdırmalarıyla böyük işlər görürdü. “Aslanın erkəyi, dişisi olmaz” timsalında ən qətiyyətli, cəsarətli duruşa, samballı ictimai-siyasi dünyagörüşə sahib ziyalılarımızdandı. Eyni zamanda Azərbaycan Qadın Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyətinin qurucularından və rəhbərlərindən biri olmuşdur. Olduqca elitar bir mədəniyyətə sahib, oturuş-duruşundan aristokratlıq yağan bir xanım olaraq hamı tərəfindən sevilən və təqdir olunandı.

Aydın Bəylə Dilarə Xanımın ölüm xəbəri həmin dövrdə toplumu, xalqımızı yasa boğmuşdur. Mən bu acı xəbər yayılanda BDU-da tarix fakültəsinin I kurs tələbəsiydim. Hər iki mərhumun Elmlər Akademiyasında təşkil olunmuş vida mərasimində göz yaşları içində iştirak etmişdim. Aydın Bəy doğulduğu Kiş kəndində, Dilarə xanımsa on minlərlə izdihamın çiyinlərində İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn edildi.

Bu gün də hefslənmədən xatırlaya bilmirsən! Heyf Aydın Bəy və Dilarə Xanım kimi ziaylı olaraq milli azadlıq mübarizəsinin önündə gedən cəsarətli DƏYƏRLƏRDƏN! Xalqın kisəsindən ən parlaq zəkali iki ziyali, alim, cəsur vətəndaş getdi. Olduqca unikal səxsiyyətlər idi hər ikisi.

AĞRILI QEYD. Hələ 1990-cı il avqustun 28-də Culfa rayonunun Yaycı kəndində Arazda çimərkən xüsusi tapşırıqla rus zabitinin snayperindən açılan atəşlə qətlə yetirilən böyük türkçü, fizika elmləri üzrə alim Tağı Qasımoğlu ilk şəhidlərimizdən oldu. Görkəmli türkoloq alimlərimiz, o dövrdə milli azadlıq hərəkatının ən aktiv ziyalıları Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın 1991-ci ilin aprelində müəmmalı avtomobil qəzasına qurban edilməsindən sonra ölüm dalğası Qarakənd faciəsinədək davam etdirildi. Özü də ən amansız bir şəkildə. 1991 ci il noyabrın 20-də baş verən Qarakənd faciəsi də düşünən başların şüurlu şəkildə kəsilməsinə yönəlmişdi. Əslində bu hadisə Sovet rus imperiyasının Azərbaycanın hakimiyyətdə təmsil olunan mütərəqqi, milli vətənpərvər kadrlarına qarşı həyata keçirdiyi qəddar terror aktıydı. Onların satılmayacağını, Vətən naminə xalqın yanında sonunadək olacaqlarını bildikləri üçün də məhv edildilər. Təsadüfi deyil ki, sonralar yəni bu sui -qəsdlər bir dalğa kimi Azərbaycanın milli məfkurə daşıyan övladlarını əlimizdən aldı. Onsuz da az bir qisim olan bu cür cəsarətli aydınların aradan götürülməsi toplumda çox böyük boşluqlar yaratdı. Bu gün də o ziyalıarın yeri görünür! Maddi marağını xalqın-millətin mənəvi marağına qurban verməyən insanları çıraqla gəzdiyimiz bir vaxtda-geriyə boylanıb- bizim belə ZİYALILARımız vardı, yaşadılar və getdilər-demək də tarixçi kimi sadəcə xronoloji xatırlatmadan başqa bir şeyə yararmı? Tarix təkrarlarda təkrarlanar ümidiylə, örnəklərdən YOLA çıxıb YOL aldığımız çox TARİX olanlar var. Bu yöndən çox şeyə yarar, məncə.

Bu faciədə dünyasını dəyişənlərin ruhları şad olsun! İşıqlar içində yatsınlar!

Məhəmməd İsrafiloğlu,
Ukrayna

Öz pasportundan imtina etmədən RF vətəndaşlığı -gözlənilən qanun gəldi

Rusiya vətəndaşlığı almaq istəyənlər üçün gözlənilən qanun gəldi. Bir müddət əvvəl prezident PUtinin RF vətəndaşlığını asanlaşdırmaq təklifi ilə çıxış etdiyi və bunun martın ortalarında qəbul ediləcəyi söylənən qanun nəhayət ki bu gün Dövlət Dumasından keçib.

RF vətəndaşlığı almaq haqqında qanunda əsaslı dəyişiklər- asanlaşdırmalar hansılardır.

Əvvəlki qanunda RF vətəndaşlığı üçün müraciət edən xarici ölkə vətəndaşları və eləcə də vətəndaşlığı olmayan şəxslərdən ölkə ərazisində ən azı 5 il yaşama tələbi olunurdu. Bundan başqa RF vətəndaşı olmaq istəyən öz maddi durmunu özünu təmin edəcəyini təsdiq edən sənəd verməli-ən azı bankda 250 min rubl civarında pulu olmalıydı. Tələblər sırasında vətəndaşlığa müraciət edənin öz ölkəsinin vətəndaşlığında imtina etməsi də vardı.


Dövlət Duması Rusiya vətəndaşlığı alma qaydalarını asanlaşdıran qanunu ikinci və üçüncü oxunuşda qəbul edib. Dumanın qəbul etdiyi qanunun yekun variantında RF vətənbaşı olmaq istəyən şəxslərdən öz ölkəsinin pasportundan imtina etməsi tələb olunmayacaq. Əvvəlki qanunda RF vətənbaşlığı üçün müraciət edən şəxslərdən öz ölkəsinin vətəndaşlığndan imtina etməsi ilə bağlı sənəd tələb edilirdi.

Qanunda RF vətəndaşı olmaq üçün ölkədə 5 il daimi yaşama və qanuni dolanışıq mənbəyinin mövcudluğunu təsdiqlənməsi tələbləri də ləgv edilir. L akin bu SSRİ vətəndaşlığı olub, keçmiş SSRİ ölkələrinin heç birinin vətəndaşı olmayanlar üçün keçərlidir. Bundan əlavə, belə bir tələb, Rusiya Federasiyasında yaşayan bir rusla evlənən əcnəbilərdən və ortaq övladları olanlardan bu sənədlər tələb olunmayacaq.

Həmçinin, qanuna görə Ukrayna, Belarusiya, Moldova və Qazaxıstan vətəndaşlarına yaşayış icazəsi aldıqları zaman güzəştlər edilri və onalrın birbaşa vətəndəaşlıq alması mümkündür.


Tünzalə Vəliqızı
Yenises.ru
Domenlərin savaşı:  “org”-dan “info”ya  ötürülən informasiya
Və ya azru.org saytının azru.info varinatı- AzerRos rəhbərliyinə namizədləri kim qarşı-qarşıya gətirmək istəyir?


AzerRosun aprelin 24-nə təyin edilən qurultayı məlum pandemiya səbəbindən qeyri-müəyyən vaxta keçirilsə də, koronavirus qlobal bəlası belə bu mövzunu gündəmdə kölgələyə bilməyib.
Operativ qərargah Ximkdə  təcili yardım maşınlarının  tıxac səbəbini açıqlayıb

Bu gün sosial şəbəkələrdə yayılan Ximki yolundakı təcili yardım maşın karvanının tıxac yaratması ilə bağlı operativ qərargahdan açıqlama verilib. Federal tibbi-bioloji klinik mərkəzinin qarşısında təcili yardım maşınlarının toplanması koronavirusa yoluxanların artması ilə əlaqəlidir.
Aprelin 12-də Moskvada genişmiqyaslı dezinfeksiya aparılacaq

Moskvada genişmiqyası dezinfeksiya işlər aparılacağı barədə şəhər təsərrüfatə kompleksinin mətbuat xidmətinə istinadən TASS agenliyi xəbər verib.

Moskva Bələdiyyə sədrinin müavini Peter Biryukov -Bələdiyyə təsərrüfat kompleksinin mütəxəssisləri yolların, səkilərin, dayanacaqların, həyətlərin və kvartallararası arakəsmələrin bütün asfalt- beton və kafel örtüklərinin tam dezinfeksiyaedici təmizləyi məhlullarla dezinfeksiya ediləcəyini " -deyib.

Qeyd edib ki, müalicə məntəqələri, metro və ictimai nəqliyyat dayanacaqlarının ərazilərinin dezinfeksiya olunmasına xüsusi diqqət yetiriləcəkdir.
Rusiyada patrulların sayını artırdılar
Rusiya Qvardiyası, vətəndaşlarla profilaktik iş aparmaq üçün Moskvada patrul sayının artdığını açıqladı. Hüquqi qaydaların qorunması, o cümlədən profilaktik tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün əlavə olaraq Rusiya Qvardiyasının baş qərargah bölmələrinin işçiləri cəlb olunub. Xüsusilə, özəl təhlükəsizlik və xüsusi təyinatlı qüvvələri bölmələrinin sayı artırıldı.

Patrulda iştirak edən həbri xidmətçilərin sayı barədə məlumat verilmir. Bundan əvvəl Rusiya Qvardiyasının Mərkəzi Dairə Qoşunlarının komandanı general-polkovnik İqor Qolloyev bildirib ki, adi günlərdə hər gün Mərkəzi Federal Dairəsində 1800 nəfərlik Rosqvardiya dəstəsi çıxarılır. Təkcə Moskvada 950 ekipaj daim təhlükəsizliyi təmin edir.

Pandemiyada patrullar vətəndaşların özünü təcridetmə rejiminin pozması səbəbini aydınlaşdırmaq üçün sənədləri yoxlamağa başlayıblar.

Bundan əvvəl Moskva meri Sergey Sobyanin və Moskva vilayətinin qubernatoru koronavirusun yayılması ilə mübarizə üzrə yeni tədbirlər barədə məlumat vermişdilər. Xüsusilə, vətəndaşların özünü təcridetmə rejiminə uyğunluğunu izləmək üçün polis və Rusiya Qvardiyasının kontingentinin artırılması qərara alındı.

YENİSES.RU
Tarix : 15-09-2016, 19:35
Məhmət Zəfər: Bu Vətənin bu Vətən üçün bir şeylər edəcək insanlara ehtiyacı var
Türkiyədə Məcidiyəkoydə “Oda teatrosu”nda Firuz Mustafanın ssenarisi əsasında Elçin Imanovun səhnələşdirdiyi “Müqəvva” tamaşasının məşqində tanış olduq. Birlikdə məşqi izlədik. “Aktyordumu”- deyə düşündüyüm insanın içindən tam bir vətənpərvər, görmədiyi, atasından bildiyi babalarının yurduna intizar, həsrətlə alışan, günümüzdə rastlaşmağa adət etdiyimiz “hər şey mənə olsun”-deyənlərdən fərqli alturist çıxdı. Bilməcə kimi yazdığım bu sətirlərlə fikrim heç də oxucuyla manipulyasiya etmək deyil. Bəzən heç bir uğura imza atmadan belə özünün yaşam tərzi, davranışı, etikası, ünsiyyəti ilə cazibəsində saxlayan insanlar var. Siz də təsdiq edərsiniz ki, gözləri gülə-gülə “Vətən üçün şəhid olmaq istədim, Allah bilir”-arzusunu dilə gətirib, “Nə yazıq ki, olammadım”-deyə təəssüf edənləri də hər gün yolumuzun üstünə çıxmır.

Əslində günümüzdə yaxşı ssenarilərdən əzbərlənmiş “sözlə Vətən qurtaranlar” –sosial şəbəkədə ulduzu parlayaraq gözə kül üfürənlər də az deyil. Amma...

İstanbul Azəri Kültür evinin üzvü, ilk tanışlıqda oyunçu-aktyor bildiyim, əslində iş adamı olan Məhmət Zəfər (Mehmet Zafer) Aslımla aramızda keçən qısa söhbətdən sonra-onun kim olduğuna siz qərar verin.


Məhmət Zəfər: Bu Vətənin bu Vətən üçün bir şeylər edəcək insanlara ehtiyacı var
- Məhmət Zəfər Aslım. Sizi mənə rejissorumuz Elçin və aktrisamız Kəmalə xanım belə təqdim etdi. Zəfər bəy, təxmin etdiyim kimi də aktyor deyilmişsiniz, amma elə bir tipiniz var. İş adamı və məşqə baxmaq- bu bir hobbidirmi, yoxsa...

-Əslində bu tamaşa, bu insanlarla bağlılığım İstanbul Azəri Kültür evinin sayəsində oldu. Kültür evinin rəhbəri Hikmət bəy (Hikmet Elp) Azərbaycana bir gəzi-səfər təşkil etmişdi. Kiçik bir qrupla ora getmişdim. O zaman orada Elçin bəylə tanış olduq. Və bu gün də buradayam.

-Əlsində Məhmət Zəfər Aslım kimdir-deyə sorusşaq?

-(Gülür). 1978-ci ildə Qarsda doğulmuş, Azərbaycandan erməni zülmündən Türkiyəyə sığınmış, amma illərlə içində Azərbaycan məhəbbətini, azərbaycançılığı daşıyıb onu övladlarına ötürmüş bir babanın, atanın oğluyam. 1995-ci ildən İstanbula köçmüş və burada yaşayırıq. Onu da deyim ki, atamın atası əslən Gəncəlidir və oradan qaçaq düşüblər o zaman. Mən bunu atamın söylədiklərindən bilirəm.

Baxin, soruşdunuz, bu teatra, incəsənətə maraq haradan qaynaqlanır. Mən atam sayəsində Azərbaycan mədəniyyətinə, folkloruna çox maraqlıyam. O maraq məni uşaqkən Azərbaycan-Qafqaz folklor qruplarına götürdü. Orada Azərbaycan rəqsləri öyrəndim. Azərbaycan qarmonu çalıram. Təbii ki, bütün bunlar sadəcə bir həvəskar səviyyəsindədir.

-Bu Azərbaycan əsilli olmağınızdan-qandan irəli gələn bir şeydir,əslində. Bir də məncə həsrət-uzaqlıq içimizdəki məhəbbəti daha çox artırır.

-Təbii ki, o da var. Bir də mənim uşaqlığım atamdan dinlədiyim o həsrət hekayələri ilə keçib. Azərbaycanla aramızda sərhədlər olanda atam hündürmərtəbəli binanın üstünə çıxıb televizorun antennasını Rusiyaya doğru çevirib Azərbaycan kanalını tutmağa çalışardı. Evimizdə Zenyəb Xanlarovanın, Arif Babayevin, Məmmədbağır Bağırzadəninin və bir çox sənətçilərin valları vardı. Biz o mədəniyyətin içində böyüdük. Danışıq mədəniyyəti belə fərqlidir o yerlərinin insanının.

-Zəfər bəy, son zamanlar bu çox müzakirə olunan mövzulardandır. Hətta, türklər Azərbaycan türkçəsini anlamaqda çətinlik çəkdiklərini deyirlər. Oysa biz bundan heç şikayət etmədik. Baxmayaraq ki, burada bir cür, orada ayrı cür anlaşılan sözlər çoxdur.

-Biz Qarsda Azərbaycandan olan insanlar içində yaşadığımız üçün siz danışanda bəzi kəlmələrdə yabançılıq çəkmirik. Əski türkcəsi ilə danışır azərbaycanlılar. Məsələn “ön”-“qabaq”-deməkdir onu anlaya bilmirlər. Əski türkcəyə vaqif olanlar bilir, anlayır ancaq.

-Yəqin ki, Azəri Kültür evi ilə əlaqəniz də azərbaycanlı olmağınızla bağlıdır?

Azəri Kültür evindən əvvəl bir İstanbul Qarslılar kültür evi vardı. Mən orada bir müddət Azərbaycan folklor rəqsləri dərsi verdim. Azəri Kültür evi ilə əlaqəm isə İstanbulda “Xocalı qətliamına” etiraz aksiyasından oldu. Mən də o aksiyadan xəbər tutdum və orada iştirak etdim. Beləcə Hikmət bəylə tanış olduq. O zamandan ora gedib gəlirəm. Atam Murtaza Aslım da həmin dərnəyin idarə heyətindədir. Azərbaycan üçün bir şeylər etməyə, mədəniyyətimizi, folklorumuzu, musiqimizi yaşatmağa çalışırıq. Bizim içimizdə hər zaman bir Azərbaycan özləmi-həsrəti olub, bu gün də var.

-Və o həsrətə son vermək üçün bu il ilk dəfə Azərbaycana səfər etdiyinizi dediniz. Bir az gec olmadımı, bu səfər?

-Azərbaycana səfərim Türkiyədən xaricə ilk çıxdığım səfər idi. Mənim işlərim çox sıxıntılıdır. Mən iş verən olduğum üçün işimin başında olmalıyam. İnana bilirsinizmi, mən həyatım boyu istirahət etdiyim çox az oldu. 2-3 gün ailəmlə Türkiyədə bəzi yerlərə getməkdən başqa, heç yerə getmədim. 38 yaşımda ilk dəfə təyyarəyə mindim. İşdən gücdən vaxt tapammadım.

-Xaricə ilk səfər etsəm- o yer Azərbaycan olardı-deyə düşünmüsünüz...

-Xeyr. Heç o barədə düşünmədim. Amma çox şükür ki, elə ilk səfəri babalarımızın yürduna etmək nəsib oldu mənə.

-Uşaqlıqdan xəyalınızda canlandırdığınız Azərbaycanla real Azərbaycan bir-birinə nə qədər yaxın idi?

-Xəyalımdakı Azərbaycanla gördüyüm Azərbaycan bir-birindən uzaqdı. Məsələn Bakı mənə o hissləri keçirə bilmədi. Mənim təsəvvür etdiyim Bakı tamam başqaydı. Lakin Bakıdan Şəkiyə gedəndə yolboyu gördüyüm mənzərə, Şəki mənə doğma olan hissləri yaşatdı. Məsələn yol üstündə Şamaxı deyilən yerdi-səhv etmirəmsə, orada Qarabağ qaçqınlarının bişirdiyi təndir çörəyindən aldıq yedik. O çörəyin qoxusu, oradakı insanları görüncə, atamın Təzəgül bibisi vardı, biz də bibi deyərdik, onu xatırlatdı. Təzəgül bibim qundaqda olarkən gəlib Türkiyəyə. Biz onun həyətinə gedər, bibi deyə çağırdığında “Can, bibin qurban olsun sənə”-deyərdi. O insanların da danışığında eyni bunu gördüm. O səmimiyyət-saflıq qalıb həmin insanlarda.

Bir şeyi də buradan qeyd edim. 20 ildən çox yurdundan didərgin düşən insanların çadırda yaşamasına üzüldüm. Məncə qaçqınların bu gün o şərtlərdə yaşaması Azərbaycan üçün çox ayıbdır. Mənim də ölkəmin-Türkiyənin ayıbı var. Amma Azərbaycana bunu yaraşdırmadım. Türkiyə təbii sərvətlərə malik olan ölkə deyil. Azərbyacan bu anlamda Türkiyədən 1:0 öndədir. Neft ölkəsinin insanının qaçqın çadırlarında yaşamasına üzüldüm. Daşa, divara pul xərcləyiblər. Bu hal Azərbaycanda olmamalıydı, mənim zənnimcə. Mənim üçün Azərbaycan-Türkiyə-deyə ayrim yoxdur, insana önəm verilməsi gərəkir-o var, o birinci olmalıdır.

Şəkidə isə tamam gözəl şeylər yaşadıq. Oranın insanın göz rəngi dünyada heç yerdə yoxdur. Bu Azərbaycan insanına məxsus olandır sanıram. Nənəmin gözü elə rəngdə idi- yaşıl. O yaşıllıq var ha, o məni uşaqlığıma götürdü. Şəkidə doğallığı-təbiiliyi saxlamışlar. Ona sevindim.

-Bir də fürsət düşsə gedərdinizmi?

- Məsələn, Gəncəni görə bilmədim. Çünki səyahətin də müddəti qısa idi. Və gedənlər hər biri eyni həsrətlə getmişdilər ora. Şəkidə Xan sarayının yaxınlığında yaşıl ərazi var. Orada uşaqlar orkestr ilə məşq edirdilər. Biz onlara yaxınlaşdıq. Mən ilk dəfə orkestr ilə qarmon çaldım. Həm də Qarabağ havası. Həyat şərtləri müsait olsaydı, Azərbaycan səyahətinin davamlı olmasını çox istərdim.

- Təəssüratlarınız çox gözəldir. Hətta üzüntü ilə anlatdıqlarınızda ürəkdən gələn yanğı hiss olunur. Hər şey sanki dediyiniz doğallıq-yəni təbiilik, özü olmaqdan uzaq düşüb. Dünyanın hər yerində silah səsləri... Teatr, sənət anlatmaq istədiyinə nail olmayan durumdadır...

- Doğru deyirsiniz. Niyə silah olsun. Niyə insanlar bir bir-birinə sterssli olsun, acqılı olsun. Lakin bəzi şeylərin bir-birinə sirayet etməsi lazımdır. İmperialist düzən insanları bir köşəyə itələyib-Yaşam və yarın qayğısı var. Bunlar olmazsa, başımızı qaldırıb ətrafa baxacağıq. Çoxlarımız bu gündəlik qayğıların əlindən musiqiyə, teatra vaxt ayıra bilmirik. Sosial paylaşım insanlıq üçündür. Amma o da qayğı altında əziləndə... bir sözlə, o yerlik olmur insan.

- Adınız reytinq siyahısına düşən ış adamları sirasında olsaydi, ilk nə edərdiniz?

-Bəzi insanar var həyatı böyunca almağı sevər. Mən hədiyyə alanda utanıram. Kimisə sevindirəndə, ona hədiyyə verəndə xoşbəxt oluram. Həyat fəlsəfəm bu şəkildə. O ki, qaldı, zəngin bir iş adamı olsaydım...Ilk əlimi uzadacağım yer ora ola bilərdi-O çadırda yaşayan Qarabağ qaçqınlarının yanı.

-Söhbətinizdən belə anladım ki, incəsənətə yaxın olsanız da, ona hobbi kimi baxırsınız. Biznesə isə vurğuladığınız həyat şərtləri gətirmiş kimi. Məhmət Zəfər kim olmaq istəyib?

-Subay...(Gülür) Bizim azərbaycan dilində anlaşılan subaydan deyil.

-Anladım. Adınızın verdiyi anlam kimi. Mehmet-əsgər, hərbçi, zabit anlamında...

-Bəli. Mənim xarakterimə o uyğundur. Əsgərliyə mənə çağırış gəlmədən getmişəm. Güney Doğu (Cənub Şərq) bölgəsində Vətənə xidmət etmişəm. Mən bu Vətəni çox sevirəm. Allah bilir ki, şəhid olmaq istəyirdim.

-Bu istək hardan gəlir?

- (Əlini ürəyinin üstünə qoyur). Bax buradan gəlir. O mərtəbə pulla, para ilə əldə ediləcək bir yer deyil. Bu Vətənin bu Vətən üçün bir şeylər edəcək insanlara ehtiyacı var. Mən 1998-ci ildə ərizə verdim ki, məni Güney Doğuya- (Cənub Şərq bölgəsinə) göndərin. O zaman tələb olmadığı üçün məni göndərmədilər. Spartada komandirlik oxumağa göndərdilər. Sonra yenə o problemli bölgəyə getmək üçün əsgər seçirdilər, mən yenə irəli çıxdım. Seçdilər bizi. Amma Ankara üçün. Genelkurmaylığa (Baş qərargahlığa) bağlı gərginlik olan bir yerə göndərdilər. Dedilər sizin kimi ürək sahibi olanlara Ankarada ehtiyac var. Nə edim, nəsib olmadı şəhid olmadım.

-Bizim yaşayan əsgərə ehtiyacimiz var.

-Əlbəttə ki.. Bu Vətəni bizdən başqa qoruyacaq kimsə yoxdur.

Tünzalə Vəliqızı
Moskva-İstanbul-Moskva





Baxış: 1026 | Bölmə: Sosial, slayd2
Fikirler
Xəbər lenti
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yazarlar
Məhəmməd İsrafiloğlu
 
Cəfər Sadıq
 
Tünzalə Vəliqızı
 
Aydın Caniyev
 
Sorğu
suali daxil et

cavab 1
cavab 2
cavab 3
cavab4

Müəllif hüquqları qorunur.
Yenises.ru-nun məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Copyright 2012 yenises.ru. Powered by Dara ( DaDaSHoV)
Рейтинг@Mail.ru